Rüzgarı enerjiye dönüştüren kadınların hikayesi

Bikem Öğünç – İstanbul

Enerji sektöründe dönüşüm istiyorsanız, önce bakış açınızı dönüştürmelisiniz. Gazetemizin sorularını cevaplayan Enerjisa Üretim İnsan ve Kültür Genel Müdür Yardımcısı Ayşegül Gürkale, işte tam da bu anlayışla yıllardır erkek egemen yapısıyla tanımlanan enerji sektöründe yeni bir sayfa açtıklarını dile getiriyor.

Enerjisa Üretim İnsan ve Kültür Genel Müdür Yardımcısı Ayşegül Gürkale

Enerjisa Üretim olarak hayata geçirdiğimiz REDKA ve Womentum gibi programlarla, kadın mühendis ve teknisyenlerin sahada aktif görev almalarının yanı sıra, sektörün geleceğini şekillendiren karar mekanizmalarında da etkin roller üstlenmelerini destekliyoruz. Çeşitliliği, enerji sektörünün sürdürülebilirliği için vazgeçilmez ve stratejik bir unsur olarak görüyoruz. Kadınların rüzgâr türbinlerine tırmandığı, santral operasyonlarını yönettiği ve enerjinin dönüşümüne yön verdiği bu yeni dönem, kurum kültürümüzün dönüşümcü vizyonunun somut bir yansımasıdır. Çünkü bizler için toplumsal cinsiyet eşitliği, kararlılıkla atılan adımlar ve cesur uygulamalarla inşa edilen somut bir gerçekliktir.

• Enerjisa Üretim, yeni mezun kadın mühendislere yönelik kariyer fırsatları sunan projeleri hayata geçirmeye devam ediyor. Bu bağlamda REDKA’dan bahsetmek istiyorum. Fikir nasıl gelişti ve nasıl olgunlaştı?

Enerji sektörü uzun yıllar boyunca erkek egemen bir yapıda gelişti. Enerjisa Üretim olarak, bu yapının dönüşümünü sürdürülebilirlik açısından öncelikli ve gerekli bir adım olarak görüyoruz. Sürdürülebilir bir gelecek, çeşitliliği benimseyen, kapsayıcılığı önceliklendiren ve her bireyin potansiyelini ortaya koyabildiği bir sistemle mümkün. Bu anlayışla hayata geçirilen Rüzgarı Enerjiye Dönüştüren Kadınlar (REDKA) programı kadın mühendislerin ve teknisyenlerin sektörde yer almalarının yanı sıra, liderlik pozisyonlarına ilerlemelerini de destekleyen bir gelişim programı olarak kurgulandı. Fikir, sahada kadınların daha görünür, daha aktif, daha etkili olması gerektiği düşüncesiyle filizlendi. Zamanla yalnızca bir eğitim programı olmanın ötesine geçerek, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık yaratan, ilham veren ve rol model olan bir dönüşüm projesine dönüştü. İnsan ve Kültür stratejilerimizin temel bir parçası haline gelen REDKA, teknik bilgi ve becerilerin kazandırılmasının ötesinde kadınların enerji sektörünün geleceğini şekillendiren öncü bireyler olarak yetişmesini amaçlıyor. Çünkü biz biliyoruz ki, rüzgârın gücünü enerjiye dönüştüren kadınlar, aynı zamanda toplumun dönüşümüne de yön veriyor.

• Rüzgarı Enerjiye Dönüştüren Kadınlar projesi ne zaman start aldı? Bu eğitim programı neleri kapsıyor?

REDKA programını iki yıl önce yani 2023 yılında hayata geçirdik. Programın temel amacı enerji sektöründe kadınların yer almalarını ve aynı zamanda fark yaratarak karar verici rollerde etkili ve dönüştürücü bireyler haline gelmelerini sağlamaktı. Yeni mezun kadın mühendislerin teknik ve kişisel gelişimlerini çok yönlü olarak destekleyen bu program, kapsamlı bir öğrenim ve deneyim yolculuğu sunuyor.

REDKA, sadece sınıf içi eğitimlerle sınırlı kalmayan, sahada birebir uygulama imkânı sağlayan yenilikçi bir program. Katılımcılar, rüzgâr enerjisi teknolojileri, proje yönetimi, SCADA sistemleri, iş geliştirme ve saha güvenliği gibi teknik alanlarda derinlemesine bilgi edinirken aynı zamanda iletişim, liderlik, çeşitlilik, kapsayıcılık ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi konularda da farkındalık kazanıyor. Teorik bilgilerin gerçek saha deneyimleriyle desteklendiği bu yapı, katılımcıların sektöre güçlü bir başlangıç yapmalarına fırsatı sunuyor. REDKA’yı bir eğitim programının ötesinde, enerji sektöründe dönüşüm yaratmayı amaçlayan uzun soluklu bir gelişim inisiyatifi olarak konumlandırıyoruz. Enerjisa Üretim olarak biliyoruz ki, rüzgârı enerjiye dönüştüren kadınlar, aynı zamanda değişimin ve dönüşümün de taşıyıcısıdır.

• Program ne kadar sürüyor, kaç aşaması var?

REDKA programı, toplam 6 ay süren yoğun ve hedef odaklı bir gelişim sürecinden oluşuyor. Program; bilgi, beceri ve deneyimi harmanlayan üç ana modülden oluşuyor. İlk modülde, enerji sektörüne dair temel bilgiler aktarılıyor. Katılımcılar, rüzgâr enerjisinin temel dinamiklerinin yanı sıra sürdürülebilirlik, enerji politikaları ve sektörün teknik altyapısı hakkında kapsamlı bir bakış açısı kazanıyor. Programın ikinci modülünde ise odak, proje yönetimine kayıyor. Bu aşamada katılımcıların planlama, süreç yönetimi, kaynak kullanımı ve problem çözme gibi alanlardaki yetkinlikleri geliştiriliyor. Üçüncü ve son modül ise doğrudan sahaya uygulama odaklı içeriklerle destekleniyor. Bu bölümde iş geliştirme, SCADA sistemleri ve teknik uygulamalara dair teorik bilgilerin pratikte nasıl hayata geçirileceği deneyimleniyor. Her bir modül, enerji sektörünün mevcut ihtiyaçları ve geleceğe yönelik beklentileri doğrultusunda yapılandırıldı.

• REDKA projesi başlatıldığı günden bu yana kaç kadın teknisyen sahaya çıkmış oldu?

REDKA’nın hayata geçtiği günden bu yana, 25 kadın teknisyen ve mühendis artık sahada aktif olarak görev alıyor. Bu, enerji sektöründe kadın görünürlüğü açısından önemli bir dönüm noktası. Her biri yoğun teknik eğitimlerden geçen bu kadınlar, bugün rüzgâr türbinlerinin gölgesinden çıkıp tam merkezinde yer alıyor. Potansiyeline inandığımız her kadın aday, titizlikle yürütülen seçim süreçlerinden geçerek teknik yeterlilikleri doğrultusunda sahaya hazırlanıyor. Program, kadın istihdamına katkı sunarken, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik kurumsal yaklaşımımızı da yansıtıyor. Kadınlar, enerjinin her alanında söz sahibi olabilir ve oluyor. Bugün rüzgar türbinlerine tırmanan, sahada arıza tespiti yapan, sistemleri yöneten kadınlar yarının enerji liderleri olacak.

• Bildiğimiz kadarıyla Ovacık RES’teki çalışanların tamamı kadın mühendislerden oluşuyor. Bize biraz Ovacık RES hakkında bilgi verir misiniz?

Ovacık Rüzgar Enerji Santrali, enerji üretiminin ötesinde, enerji sektöründe toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik somut bir örnek oluşturuyor. Çanakkale’de konumlanan bu santral, Türkiye’nin ve yakın coğrafyanın uçtan uca kadın mühendis ve teknisyenlerden oluşan ilk ve tek rüzgar enerji santrali olma özelliğini taşıyor.

Toplam 13 türbinle 54,6 MW kurulu güce sahip Ovacık RES’te, her biri 4,2 MW üretim kapasitesine sahip türbinlerin 110 metrelik kuleleri yükseliyor. Santrali özel kılan, güçlü teknik kapasitesinin yanı sıra bakım, operasyon, güvenlik ve işletme yönetimi gibi tüm sahada kadın profesyonellerin aktif rol alması diyebiliriz. Bu yapı ve başarı, bahsettiğim REDKA programının somut çıktılarından biri olarak konumlanıyor.

Enerjisa Üretim olarak kadınların desteklenmesinin yanında sektörde söz sahibi olması gerektiğine inanıyoruz. Bu inançla attığımız her adım, enerji sektörünün daha kapsayıcı, daha çeşitli ve daha sürdürülebilir bir yapıya evrilmesini sağlıyor. Ovacık RES, kadın mühendislerin aktif rol aldığı yapısıyla, enerji üretiminde fırsat eşitliğini destekleyen örnek uygulamalardan biri. Kadınların yenilenebilir enerji alanında daha fazla temsil edilmesini öncelikli hedeflerimiz arasında görüyor, bu doğrultuda, kadın istihdam oranını %60 seviyesine çıkarmayı amaçlıyoruz. Gerçek eşitliğin, fırsat sunulduğunda ortaya çıkan başarı örnekleriyle güçlendiğine inanıyor ve bu yaklaşımı projelerimize de entegre ederek sektörde dönüşüm yaratmayı hedefliyoruz.

• Rüzgarı Enerjiye Dönüştüren Kadınlar projesi kapsamında eğitim alan kadın mühendisler için ne gibi kariyer fırsatları ortaya çıkıyor?

REDKA, kadın mühendisler için enerji sektöründe yepyeni bir kariyer haritasının kapılarını aralayan bir dönüşüm platformu. REDKA’dan mezun olan kadın mühendislerimiz, Enerjisa Üretim’in farklı santrallerinde mühendislik, saha bakım operasyonları, proje yönetimi ve takım liderliği gibi çeşitli alanlarda görev üstleniyor. Bu süreçte kadın mühendislerin artık karar alma mekanizmalarında daha görünür hale gelmesi de destekleniyor. Ovacık RES bunun en güçlü örneği. Bu tablo bize şunu gösteriyor: Doğru eğitim, doğru fırsat ve güçlü bir vizyonla kadınlar enerji sektöründe yalnızca var olmakla kalmaz, dönüşümün öncüsü de olabilir. REDKA, bireysel kariyer gelişimlerinin çok ötesinde, sektörde kalıcı ve sürdürülebilir bir değişimi mümkün kılıyor. Çünkü kurum olarak biliyoruz ki, kadınların gücünü sektöre entegre etmek, daha yenilikçi, daha kapsayıcı ve daha güçlü bir gelecek için stratejik bir gerekliliktir.

• Avrupa ile kıyasladığınızda enerji sektöründe çalışan kadınlar bağlamında Türkiye nerede konumlanıyor?

2022 yılında Avrupa Birliği’nin açıkladığı verilere göre, enerji sektöründe kadın istihdam oranı 2010 yılında %19 iken, 2022 yılında %24’e yükselmiş. Enerji gibi dönüşümün, inovasyonun ve sürdürülebilirliğin merkezinde yer alan bir sektörde, kadınların aktif katılımı artık zorunluluk. REDKA ve Womentum gibi özel programlarla kadın yetenekleri sektöre kazandırıyor, kariyer yolculuklarında onları destekliyor, aynı zamanda güçlendiriyoruz. Eşitliğin, söylemlerle başlayan ancak fırsatlar ve uygulamalarla hayata geçen bir değer olduğuna inanıyoruz.

Kadınların teknik rollerde, lider pozisyonlarda ve karar mekanizmalarında yer alabilmesi için ekosistem yaratmak kurum olarak önceliğimiz. Biliyoruz ki, enerji sektörünün geleceği, çeşitliliği kucaklayan, fırsat eşitliğini benimseyen, tüm potansiyelleri sahaya taşıyan bir yapı ile mümkün olabilir. Bu yolda kararlıyız. Türkiye’nin enerji üretimindeki gücünü, toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki ilerlemeyle destekleyerek Avrupa ile rekabet edebilecek düzeye ulaşması, en önemli hedeflerimiz arasında yer alıyor. Bu doğrultuda atılacak her adımda kadınların yanında, sahada ve ön safta olmaya devam edeceğiz.

• Önümüzdeki süreçte yine kadınlara yönelik farklı projeleriniz olacak mı?

Bugüne kadar REDKA, REDKA Teknisyenler ve Womentum gibi öncü programlarla yüzlerce kadının sektöre güçlü bir şekilde adım atmasına olanak sağladık. Bu yolculuğun daha başlangıç aşamasında olduğuna inanıyor, önümüzdeki dönemde bu projeleri daha da büyüterek sürdürmeyi ve etki alanlarını genişletmeyi hedefliyoruz.

Sadece kadın istihdamını artırmakla yetinmeyecek, sahada kadınların karar verici, yön verici ve ilham kaynağı pozisyonlarda yer almasını sağlayacağız. Kadınların teknik rollerden liderlik koltuklarına geçişini hızlandırmak için yeni nesil eğitim, mentorluk ve saha destek programları planlıyoruz. Ayrıca tamamen kadın ekiplerden oluşacak yeni santraller kurmak da hedeflerimiz arasında. Ovacık RES, bu anlamda ilk adım olmanın ötesinde bize bu dönüşümün mümkün olduğunu gösteren güçlü bir örnek. Şimdi bu örneği çoğaltmak, kadın gücünü enerjinin her alanında daha görünür ve etkin kılmak istiyoruz.

• Son olarak, buradan kadın mühendislere ne söylemek istersiniz?

Her şey bir adımla başlar. O adımı atmak için cesur olun. Hayal kurmaktan, o hayalleri gerçeğe dönüştürmek için çabalamaktan asla vazgeçmeyin. Enerji sektörü zorlu olabilir, teknik olabilir, geleneksel yapılarla örülü olabilir… ama bir o kadar da dönüşümle, fırsatla, yenilikle dolu bir alan. Ve artık bu alan, kadınların etkisiyle yeniden şekilleniyor. Kadınlar bu sektörde yer alarak dönüşümün öznesi ve geleceğin kurucusu olarak güçlü roller üstleniyor. Biz buna her gün sahada, türbinlerin tepesinde, kontrol odalarında, proje masalarında tanıklık ediyoruz. Mesleklerin cinsiyeti yoktur, işin niteliği, yetkinlik ve azim belirleyicidir. Bu, bilgi işi, yetkinlik işi, azim işi. Ve bu üçü kadınlarda fazlasıyla var. Enerjisa Üretim olarak biz, bu yolculukta kadın mühendislerin hem destekçisi hem de birlikte yol yürüyen güçlü bir çözüm ortağıyız. İlham vermenin ötesine geçiyor, somut fırsatlar sunuyor, kadınların enerjinin her aşamasında görünür ve güçlü olması için kararlılıkla çalışıyoruz. Unutmasınlar, onların cesareti, bir sektörün kaderini değiştirebilir. Ve biz, bu değişimin bir parçası olmaktan gurur duyuyoruz.