Bayramın enerji karnesi: 54 milyar liralık yakıt, milyonlarca ton karbon

Sibel Cennetoğlu – Ankara

Kurban Bayramı’nı kapsayan 22-31 Mayıs döneminde Türkiye genelinde 827 milyon litrenin üzerinde benzin ve motorin tüketildi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, 10 günlük tatil süresince yapılan akaryakıt satışlarının toplam ekonomik büyüklüğü 54 milyar lirayı aşarken, ortaya çıkan tablo ulaşımın enerji maliyeti ve çevresel etkilerine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.

EPDK verilerine göre söz konusu dönemde 552 milyon 349 bin 541 litre motorin ve 274 milyon 923 bin 73 litre benzin satıldı. Toplam akaryakıt satışı ise 827 milyon 272 bin 614 litreye ulaştı. Bayram ziyaretleri ve tatil amaçlı seyahatlerin etkisiyle satışlar özellikle büyükşehirlerde yoğunlaştı.

YAKLAŞIK 12 MİLYAR KİLOMETRELİK YOLCULUK

Ortalama bir otomobilin 100 kilometrede yaklaşık 7 litre yakıt tükettiği dikkate alındığında, bayram döneminde satılan akaryakıtla yaklaşık 11,8 milyar kilometrelik yol kat edildiği hesaplanıyor. Bu mesafe, dünyanın çevresinin yaklaşık 295 bin kez dolaşılmasına eşdeğer büyüklükte bir hareketliliğe işaret ediyor.

ELEKTRİKLİ ARAÇLARLA MALİYET ÇOK DAHA DÜŞÜK OLABİLİRDİ

Aynı ulaşım faaliyetinin elektrikli araçlarla gerçekleştirilmesi halinde ortaya çıkacak enerji maliyeti ise dikkat çekici düzeyde daha düşük kalacaktı.

Elektrikli araçların ortalama enerji tüketiminin 100 kilometrede yaklaşık 18 kilovatsaat olduğu dikkate alındığında, bayram boyunca kat edilen 11,8 milyar kilometrelik mesafe için yaklaşık 2,1 teravatsaat elektrik yeterli olacaktı.

Kamuya açık şarj tarifeleri ve ev tipi şarj maliyetleri dikkate alındığında bu miktardaki elektriğin maliyeti yaklaşık 5 ila 7 milyar lira arasında hesaplanıyor. Buna karşılık aynı dönemde benzin ve motorin için tüketicilerin ödediği tutar 54 milyar lirayı aştı.

Bu durum, teorik olarak aynı ulaşım talebinin elektrikli araçlarla karşılanması halinde enerji maliyetinde yaklaşık 47-49 milyar liralık bir avantaj oluşabileceğine işaret ediyor.

KARBON FATURASI 2 MİLYON TONU AŞTI

Bayram dönemindeki yoğun ulaşım hareketliliğinin çevresel etkileri de dikkat çekiyor.

Uluslararası kabul gören emisyon katsayılarına göre bir litre benzinin yanması yaklaşık 2,3 kilogram, bir litre motorinin yanması ise yaklaşık 2,7 kilogram karbondioksit (CO₂) salımına neden oluyor.

Bu katsayılar esas alındığında:

• Benzin tüketiminden yaklaşık 632 bin ton CO₂,
• Motorin tüketiminden yaklaşık 1 milyon 491 bin ton CO₂  salımı gerçekleşti.

Böylece 10 günlük bayram döneminde ulaşım kaynaklı toplam karbon emisyonu yaklaşık 2,1 milyon ton CO₂ seviyesine ulaştı.

Bu miktar, orta ölçekli bir termik santralin aylar boyunca oluşturduğu emisyona yakın bir büyüklüğe karşılık geliyor.

ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜN ÖNEMİ BİR KEZ DAHA ORTAYA ÇIKTI

Bayram döneminde ortaya çıkan 827 milyon litrelik akaryakıt tüketimi, Türkiye’de karayolu ulaşımının hâlen büyük ölçüde petrol ürünlerine bağımlı olduğunu gösterirken elektrikli araçların yaygınlaşmasının sağlayabileceği ekonomik ve çevresel kazanımları da gözler önüne serdi.

Uzmanlar, ulaşımda elektrifikasyonun hızlanmasının yalnızca tüketicilerin yakıt harcamalarını azaltmayacağını aynı zamanda enerji ithalatının düşürülmesine, karbon emisyonlarının azaltılmasına ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesine de katkı sağlayacağını vurguluyor.

Bayram tatilinde ortaya çıkan veriler, ulaşım sektöründeki dönüşümün yalnızca teknolojik değil aynı zamanda ekonomik ve çevresel bir gereklilik haline geldiğini gösteriyor.