Türk dünyasında enerji iş birliği derinleşiyor

Sibel Cennetoğlu – Ankara

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) tarafından hazırlanan üye ülkeler için enerji ve ulaştırma alanlarındaki iş birliği potansiyelini ortaya koyan ‘Türk Ekonomileri 2024 Raporu’ yayımlandı.

Enerji verimliliği, yenilenebilir kaynak yatırımları ve sınır ötesi enerji bağlantılarında belirgin ilerlemeler yaşandığını gösteren rapor, üye ülkelerin enerji alanında giderek daha fazla stratejik uyum içine girdiğini ortaya koyuyor.

Rapora göre, Özbekistan, 47,6 milyon ton petrol eşdeğeri enerji tüketimiyle bölgede en yüksek tüketim yapan ülkelerden biri oldu. Ülke aynı zamanda 1,8 trilyon metreküp doğal gaz rezervi ile stratejik önem taşıyor. Azerbaycan, Hazar Denizi üzerinden Avrupa’ya doğal gaz taşıyan Güney Gaz Koridoru ve bağlantılı projelerle enerji arz güvenliği açısından merkez rolünü sürdürüyor. Türkiye ise TANAP ve TürkAkım gibi projelerle doğalgaz geçiş ve ticaretinde bölgesel merkez olma iddiasını pekiştiriyor.

ENERJİ ENTEGRASYONU YENİ BİR DÖNEME GİRİYOR

Raporda, üye ülkelerin büyük bölümü için yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kazandığı vurgulanıyor. Özbekistan’da elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payı yüzde 9’a ulaştı. Kazakistan, 2030’a kadar enerji üretiminin yüzde 15’ini yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyor. Türkiye, 2024 sonunda kurulu yenilenebilir enerji kapasitesinde 60 GW seviyesini aştı.

Bölge ülkeleri arasında elektrik alışverişinin, yeni enterkonneksiyon projeleri ile çeşitlendiği görüldü. Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan arasında enerji paylaşım sistemleri operasyonel hale gelirken, Azerbaycan ve Türkiye arasında Karadeniz üzerinden planlanan elektrik iletim projeleri gündeme geldi. Türkmenistan, hem Rusya hem İran üzerinden çift yönlü elektrik ticaretine başladı.

YENİ YATIRIMLAR VE FON KAYNAKLARI

Enerji projelerine yönelik finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu (TIF), 2025 itibarıyla aktif projelere destek vermeye başlayacak. Fon, başta yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve altyapı bağlantılarına odaklanacak. Ayrıca, teşkilat bünyesinde kurulması planlanan Yeşil Finans Konseyi, iklim dostu enerji yatırımlarına yönelik bölgesel bir finansman ekosistemi inşa etmeyi amaçlıyor. Rapor, Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru (Middle Corridor) güzergâhının yalnızca ulaştırma değil, enerji taşımacılığı açısından da kritik hale geldiğini belirtiyor.

Özellikle Türkmenistan ve Kazakistan kaynaklı enerji ürünlerinin Azerbaycan-Türkiye hattı üzerinden Avrupa’ya aktarımı için altyapı planları hız kazanmış durumda.

Enerji projelerine yönelik finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu (TIF), 2025 itibarıyla aktif projelere destek vermeye başlayacak. Fon, başta yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve altyapı bağlantılarına odaklanacak. Ayrıca, teşkilat bünyesinde kurulması planlanan Yeşil Finans Konseyi, iklim dostu enerji yatırımlarına yönelik bölgesel bir finansman ekosistemi inşa etmeyi amaçlıyor. Rapor, Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru (Middle Corridor) güzergâhının yalnızca ulaştırma değil, enerji taşımacılığı açısından da kritik hale geldiğini belirtiyor.

Özellikle Türkmenistan ve Kazakistan kaynaklı enerji ürünlerinin Azerbaycan-Türkiye hattı üzerinden Avrupa’ya aktarımı için altyapı planları hız kazanmış durumda.

TÜRK DÜNYASINDA ENERJİ BİRLİĞİ GÜÇLENİYOR

Rapor, Türk devletlerinin enerji alanında yalnızca ulusal politikalar değil, bölgesel entegrasyon hedefleri doğrultusunda hareket ettiğini net şekilde ortaya koyuyor. Elektrik şebekelerinin entegrasyonu, doğal gaz taşımacılığı, yenilenebilir enerji yatırımları ve finansal araçlarla desteklenen projeler; Türk dünyasının enerji diplomasisinde yeni bir döneme girdiğini gösteriyor.

“TÜRKİYE, ENERJİ, TİCARET VE ULAŞTIRMA ALANLARINDA ÖNEMLİ BİR KORİDOR”

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada ise Türk Ekonomileri 2024 Raporu’nun, “Türk devletleri arasında ulaşım ve enerji bağlantısının güçlendirilmesi” başlığıyla hazırlandığı bildirildi.

Türkiye’nin, Türk Devletleri Resmi Ekonomi Araştırma Merkezleri Ağı (ERCNET) üyesi olduğu belirtilen açıklamada, ülkenin rapora, Bakanlığa bağlı Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, Gümrükler Genel Müdürlüğü, Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürlüğü ile Dışişleri, Ulaştırma ve Altyapı, Enerji ve Tabii Kaynaklar bakanlıkları iş birliğinde katkı sağladığı aktarıldı.

Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika’nın kesiştiği noktada yer alan stratejik konumuyla önemli bir jeopolitik avantaja sahip olduğuna işaret edildiği açıklamada, “Bu konum, Türkiye’nin lojistik ve ulaştırma faaliyetlerinde bölgesel bir üs haline gelmesine olanak tanımakta ve mal ile hizmet ihracatında önemli artış potansiyeli sunmaktadır. Ayrıca Türkiye, enerji, ticaret ve ulaştırma açısından önemli bir koridor olarak öne çıkmaktadır. TDT çatısı altındaki ülkeler için enerji ve ulaştırma alanlarındaki iş birliği potansiyelini ortaya koyan bu rapor, TDT 2040 vizyonuna katkı sağlayacak önemli bilgiler içermektedir. Raporun hazırlanmasında katkı sunan Türk Akademiye, ERCNET üyesi kurumlara ve TDT’ye teşekkür eder, Türk dünyası olarak iş birliği içinde daha güçlü ve daha müreffeh bir geleceğe yürüdüğümüzü vurgularız” ifadelerine yer verildi.