Yenilenebilir enerji projelerinin yüzde 91’i artık fosil yakıt alternatiflerinden daha ucuz

Mehmet Ekici – İstanbul

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), 2024 yılında devreye giren yeni yenilenebilir enerji projelerinin yüzde 91’inin fosil yakıt alternatiflerinden daha ucuz olduğunu açıkladı. Özellikle kara rüzgârı ve güneş fotovoltaik sistemlerindeki maliyet düşüşleri, ülkelerin enerji geçişinde fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltıyor ve temiz enerjiyi daha cazip hâle getiriyor.

KÜRESEL KAPASİTE ARTIŞI VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN YÜKSELİŞİ

2024 yılında dünya genelinde 582 GW yeni yenilenebilir enerji kapasitesi devreye alındı. Bu kapasitenin yüzde 77’sini güneş PV projeleri, yüzde 20’sini kara rüzgarı oluşturdu. Bu artış, yenilenebilir enerjinin küresel enerji karışımında giderek artan bir paya sahip olduğunu gösteriyor. Yüksek kapasite artışı, teknoloji öğrenme eğrileri ve ölçek ekonomileri sayesinde maliyet düşüşlerini hızlandırdı.

IRENA’nın raporuna göre, kara rüzgârı projeleri kWh başına 0,034 dolar ile en ucuz yeni enerji kaynağı olarak öne çıkıyor. Güneş fotovoltaik projeleri ise kWh başına ortalama 0,043 dolar maliyetle ikinci sırada yer alıyor. Bu maliyetler, kömür ve doğal gaz gibi fosil yakıtlı santrallerin kWh maliyetinin çok altında. Raporda ayrıca batarya depolama ve hibrit sistemlerin maliyet etkinliği de vurgulanıyor; enerji depolama sistemleri sayesinde güneş ve rüzgarın üretim dalgalanmaları daha kolay yönetilebiliyor.

GELECEK PROJEKSİYONLARI VE ENERJİ GEÇİŞİ

IRENA, yenilenebilir enerjinin maliyet avantajının önümüzdeki yıllarda fosil yakıtlara oranla daha da güçleneceğini öngörüyor. Özellikle güneş ve rüzgar yatırımlarında ölçek ekonomisi, teknolojik yenilikler ve grid entegrasyon çözümleri maliyetleri daha da aşağı çekebilir. Ajans, hükümetleri ve özel sektörü, yatırım ortamını iyileştirmeye, finansmanı serbest bırakmaya ve altyapı eksikliklerini gidermeye çağırıyor.

IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, “Yenilenebilir enerji artık sadece çevresel açıdan değil, ekonomik açıdan da tercih sebebi.
Liderler, engelleri kaldırmalı, güveni inşa etmeli ve temiz enerji finansmanını teşvik etmeli” dedi. Bu açıklama, temiz enerjiye geçişin artık maliyet etkinliği açısından kaçınılmaz olduğunu ve fosil yakıtların enerji sistemindeki payının azalacağını ortaya koyuyor.

EKONOMİK VE ÇEVRESEL KAZANIMLAR

Yenilenebilir enerjinin maliyet avantajı, sadece yatırımcılar için değil, enerji tüketicileri ve devletler için de önemli faydalar sağlıyor. 2024’te fosil yakıt kullanımını engellemesi sayesinde ülkeler yaklaşık 57 milyar Dolar tasarruf etti. Bu tasarruf, enerji ithalatı maliyetlerini düşürerek dış ticaret dengelerine katkı sağlıyor. Ayrıca, karbon emisyonlarının azalması, Paris Anlaşması hedefleri ve küresel iklim stratejileri açısından kritik bir rol oynuyor. Raporda, maliyet avantajının bölgesel olarak farklılık gösterdiği de belirtiliyor. Avrupa ve Kuzey Amerika’da izin süreçlerinin uzunluğu, şebeke kapasitesinin sınırlı olması ve sistem dengeleme maliyetleri bazı projelerin verimliliğini düşürebiliyor. Buna karşın Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi bölgelerde yüksek güneş ve rüzgâr potansiyeli ile öğrenme oranları sayesinde maliyet düşüşlerinin devam etmesi bekleniyor.