Türkiye’nin lisanssız yenilenebilir enerji serüveninde ikinci dönem başladı

Sibel Cennetoğlu – Ankara

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması’na (YEKDEM) tabi 10 yıllık destek süresinin ardından lisanssız üretim tesislerinde ihtiyaç fazlası elektriğin hangi şartlarda değerlendirileceği netleşti. Resmi Gazete’de 13 Haziran tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile bu tesislerin satışa konu edebileceği elektrik miktarı ve uygulanacak fiyat mekanizması belirlendi.

Düzenleme, özellikle güneş enerjisi yatırımları açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Türkiye’de lisanssız üretim alanında ilk yatırımların devreye alınmasının üzerinden yaklaşık 10 yıl geçerken destek süresi sona eren tesislerin ekonomik faaliyetlerini nasıl sürdüreceği sorusu da yanıt bulmuş oldu.

Karara göre destek süresini tamamlayan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız üretim tesislerinde, tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında bulunan üretim tesislerinin ürettiği elektriğin tamamı satışa konu olabilecek. Farklı ölçüm noktasındaki tesislerde ise ihtiyaç fazlası enerji sisteme verilebilecek.

GES’LERDE İKİNCİ DÖNEM

Türkiye’de lisanssız güneş enerjisi yatırımlarının önemli bölümü 2014-2016 yılları arasında devreye alınmıştı. Bu santraller için YEKDEM destek döneminin sona yaklaşması, sektörün yeni gelir modeline odaklanmasına neden olmuştu.

Yeni düzenleme ile birlikte söz konusu tesislerin ekonomik ömürleri boyunca üretime devam etmelerinin önü açılırken mevcut yenilenebilir enerji kapasitesinin sistemde tutulması da hedefleniyor.

ALIM GARANTİSİ DEVAM EDECEK

Karar kapsamında ihtiyaç fazlası enerji için uygulanacak alım fiyatı, lisanslı üretim tesisleri için geçerli güncel YEKDEM fiyatlarının yüzde 90’ı olarak belirlendi. Ayrıca görevli tedarik şirketleri, satışa konu edilen elektriği satın almakla yükümlü olacak.

Böylece yatırımcılar açısından gelir mekanizması korunurken mevcut santrallerin elektrik sistemine katkısının sürdürülmesi amaçlanıyor.

YEKDEM SONRASI DÖNEMİN ÇERÇEVESİ ÇİZİLDİ

Düzenleme yalnızca bir fiyat kararı olarak değil YEKDEM sonrasındaki dönemin ilk resmi yol haritası olarak değerlendiriyor. Kararın mevcut yatırımların değerini korumasının yanı sıra yeni lisanssız yenilenebilir enerji projelerine de öngörülebilirlik sağlaması bekleniyor.

Düzenlemenin, Türkiye’nin yerli ve yenilenebilir enerji hedeflerini desteklerken dağıtık enerji altyapısının güçlenmesine ve mevcut kurulu gücün uzun yıllar sistemde kalmasına katkı sağlaması bekleniyor.

5 MADDEDE YENİ DÖNEMİN ETKİLERİ

1- YEKDEM sonrası dönemin kuralları netleşti

Lisanssız yenilenebilir enerji yatırımlarında ilk kez destek süresi sonrasına ilişkin resmi gelir modeli tanımlandı. Böylece yatırımcılar, 10 yıllık destek döneminin ardından nasıl bir piyasa yapısıyla karşılaşacaklarını öngörebilecek.

2- İlk GES’ler ikinci işletme dönemine giriyor

2014-2016 yıllarında devreye alınan ilk lisanssız güneş santralleri için yeni bir dönem başlıyor. Yatırımcılar artık sadece YEKDEM gelirine değil, santrallerin 20-25 yıllık teknik ömrü boyunca yaratacağı değere odaklanabilecek.

3- Mevcut yenilenebilir kapasite sistemde kalacak

Düzenleme sayesinde destek süresi sona eren tesislerin üretimden çekilmesinin önüne geçilecek. Bu durum hem yerli kaynaklardan elektrik üretiminin sürmesini sağlayacak hem de enerji arz güvenliğine katkı sunacak.

4- Depolama yatırımlarına ilgi artabilir

İhtiyaç fazlası üretime ilişkin çerçevenin netleşmesiyle birlikte yatırımcıların enerjiyi doğrudan satmak yerine depolama çözümlerine yönelmesi bekleniyor. Sektörde depolamalı GES yatırımlarının daha fazla gündeme gelmesi öngörülüyor.

5- Dağıtık enerji dönüşümü hızlanabilir

Çatı GES’ler ve öz tüketim odaklı projeler için gelir mekanizmasının korunması, dağıtık üretim modelini destekleyen önemli bir unsur olarak görülüyor. Uzmanlar bunun sanayi ve ticarethanelerde yeni yatırımları teşvik edebileceğini belirtiyor.