Enerji verimliliğinin 450 yıllık ustalık eseri: ‘Selimiye Cami’

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12 Haziran’da Selimiye Camisi Meydanı’nda düzenlenen ‘Selimiye Camisi Şerifi’nin Restorasyon Sonrası Yeniden İbadete Açılışı ile Yapımı Tamamlanan Tesis ve Projelerin Toplu Açılışı ve Anahtar Teslim Töreni’ne katıldı.

Törende yaptığı konuşmada Selimiye’yi ‘Mimar Sinan’ın ustalık eseri’ olarak nitelendiren Erdoğan, yapının tarihi ve kültürel önemine vurgu yaptı. Restorasyonun ardından yeniden ibadete açılan Selimiye, mimari ve mühendislik başarılarının yanı sıra enerji verimliliği açısından dikkat çeken özelliklerini de yeniden gündeme taşıdı.

Yaklaşık 450 yıl önce inşa edilen yapı; doğal aydınlatma, hava sirkülasyonu ve uzun ömürlü tasarım anlayışıyla, günümüzde enerji verimli binalarda uygulanan birçok yaklaşımın erken örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Bu yönüyle Selimiye’nin yeniden açılışı, Mimar Sinan’ın yüzyıllar öncesinde geliştirdiği ve bugün hâlâ geçerliliğini koruyan verimlilik odaklı mimari anlayışını da yeniden hatırlattı.

Dünya genelinde enerji dönüşümü yenilenebilir enerji yatırımları, depolama teknolojileri ve düşük karbonlu üretim sistemleri üzerinden şekillenirken uzmanlar verimliliğin de dönüşümün temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Bu açıdan değerlendirildiğinde, 16’ncı yüzyılda Mimar Sinan tarafından inşa edilen ve ‘ustalık eserim’ olarak tanımlanan Selimiye, yalnızca estetik ve mühendislik başarısıyla değil enerji kullanımını azaltan mimari çözümleriyle de günümüzün sürdürülebilirlik anlayışına ışık tutuyor.

DOĞAL AYDINLATMA ÖNCELİKLİ TASARLANDI

Selimiye’nin iç mekânında kullanılan çok sayıdaki pencere, gün ışığının yapı içine dengeli şekilde yayılmasını sağlıyor. Böylece günün önemli bölümünde ilave aydınlatma ihtiyacı azaltılıyor.

Günümüzde ‘gün ışığı optimizasyonu’ olarak tanımlanan bu yaklaşım, enerji verimli ve düşük karbonlu bina tasarımlarında temel kriterlerden biri olarak kabul ediliyor. Selimiye’de ise bu prensibin yüzyıllar önce mimari tasarımın ayrılmaz bir parçası haline getirildiği görülüyor.

PASİF İKLİMLENDİRME ÇÖZÜMLERİ DİKKAT ÇEKİYOR

Yapının yüksek kubbesi, geniş iç hacmi ve pencere konumlandırmaları doğal hava dolaşımını destekleyen bir sistem oluşturuyor.

Bu tasarım sayesinde iç mekânda sürekli bir hava hareketi sağlanırken yaz aylarında serinlik hissi artırılıyor ve kapalı alan konforu doğal yollarla destekleniyor. Günümüzde enerji yoğun mekanik havalandırma ve iklimlendirme sistemleriyle sağlanan bazı işlevlerin, Selimiye’de büyük ölçüde mimari çözümlerle karşılandığı değerlendiriliyor.

Enerji verimliliği alanında öne çıkan ‘önce talebi azalt’ yaklaşımı da benzer bir mantığa dayanıyor. Amaç yalnızca daha fazla enerji üretmek değil, enerji ihtiyacını en baştan azaltacak çözümler geliştirmek olarak tanımlanıyor.

UZUN ÖMÜRLÜ YAPI ANLAYIŞI BUGÜN DE GÜNCEL

Selimiye’nin enerji ve sürdürülebilirlik açısından dikkat çeken bir diğer yönü ise dayanıklılığı.

1575 yılında tamamlanan yapı, yaklaşık 450 yıldır varlığını koruyor. Bu durum yalnızca kültürel miras açısından değil, kaynak verimliliği bakımından da önem taşıyor.

Çünkü her yeni yapı; malzeme, enerji tüketimi ve karbon emisyonu anlamına geliyor. Yapıların ömrünün uzatılması ve mevcut yapı stokunun korunması ise günümüzde sürdürülebilir şehircilik politikalarının temel unsurları arasında yer alıyor.

Bu nedenle uzmanlar, enerji dönüşümünün yalnızca enerji üretim teknolojileriyle değil bina tasarımından malzeme kullanımına kadar geniş bir perspektifle ele alınması gerektiğini vurguluyor.

GEÇMİŞTEN GELEN MESAJ

Türkiye, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yenilenebilir enerji, depolama, şebeke modernizasyonu ve nükleer enerji yatırımlarını hızlandırırken Selimiye Camisi’nin ortaya koyduğu mimari yaklaşım farklı bir perspektif sunuyor.

Mimar Sinan’ın yüzyıllar önce geliştirdiği tasarım anlayışı, enerji verimliliğinin yalnızca teknolojik ekipmanlarla değil yapının ilk tasarım aşamasında alınan kararlarla da sağlanabileceğini gösteriyor.

Bu yönüyle Selimiye, geçmişin mimari mirası olmanın ötesinde günümüzün enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik tartışmalarında da referans gösterilebilecek örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

MİMAR SİNAN’DAN BUGÜNE TAŞINAN 4 ENERJİ DERSİ

• Doğal ışığı maksimum kullan
• Havalandırmayı mimariyle çöz
• Enerji ihtiyacını tasarım aşamasında azalt
• Uzun ömürlü yapılarla kaynak tüketimini düşür