Bekleme modundaki cihazlar enerji verimliliği hedeflerini gölgeliyor

Sibel Cennetoğlu – Ankara

Sıfır Atık Vakfı’nın ‘Yarın için beklemede bırakma, tamamen kapat’ sloganıyla başlattığı farkındalık çağrısı, elektronik cihazların bekleme modunda oluşturduğu görünmeyen elektrik tüketimini yeniden gündeme getirdi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 2025 yılı sonunda 122 bin 519 megavata yükselirken, yıllık elektrik tüketimi 360 bin 929 gigavatsaat ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Aynı dönemde elektrik üretimi de 362 bin 992 gigavatsaat olarak gerçekleşti.

Elektrik talebindeki artış, enerji verimliliğini daha kritik hale getirirken bekleme modunda bırakılan elektronik cihazlar da görünmeyen tüketim kaynakları arasında yer alıyor.

Uluslararası enerji kuruluşlarının verilerine göre, gelişmiş ülkelerde bir hanenin yıllık elektrik tüketiminin ortalama yüzde 5 ila 12’si bekleme modundaki cihazlardan kaynaklanabiliyor. Bu durum, hane başına yılda onlarca hatta yüzlerce kilovatsaatlik gereksiz elektrik tüketimi anlamına geliyor.

Uluslararası enerji verimliliği çalışmalarında elektronik cihazların bekleme modunda harcadığı elektriğin toplam tüketimin yaklaşık yüzde 5 ila 10’unu oluşturduğu belirtiliyor. Bu oran Türkiye’nin 2025 yılı elektrik tüketimine uyarlandığında, bekleme modundaki cihazların yıllık yaklaşık 18 ila 36 milyar kilovatsaat elektrik tüketimine karşılık gelebileceği hesaplanıyor.

YENİ SANTRAL KURMADAN TASARRUF MÜMKÜN

Yaklaşık 18 ila 36 milyar kilovatsaatlik potansiyel tüketim, milyonlarca hanenin yıllık elektrik ihtiyacına karşılık gelen bir büyüklüğe işaret ediyor.

Televizyonlar, modemler, internet yönlendiricileri, dijital yayın kutuları, oyun konsolları ve diğer elektronik cihazlar, uzaktan kumanda sinyalini algılamak, internet bağlantısını sürdürmek veya hızlı açılabilmek için kullanılmadıkları zamanlarda da elektrik tüketmeye devam ediyor. Telefon, tablet ve dizüstü bilgisayar şarj cihazları ise cihaz bağlı olmasa bile düşük seviyede enerji çekebiliyor.

Enerji verimliliği uzmanlarına göre kullanılmayan elektronik cihazların tamamen kapatılması, çoklu anahtarlı prizlerin kullanılması ve şarj cihazlarının prizden çıkarılması gibi basit önlemler, ilave elektrik üretimine ihtiyaç duyulmadan elektrik talebinin azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.

ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİNE DE KATKI SAĞLIYOR

2025 yılı sonunda Türkiye’nin kurulu gücünün yüzde 62,3’ünü yenilenebilir enerji kaynakları oluştururken, toplam elektrik üretiminin yüzde 56,7’si yerli ve yenilenebilir kaynaklardan karşılandı.

Uzmanlar, enerji verimliliğinin yalnızca tüketicilerin elektrik faturalarını düşüren bir uygulama olmadığını, aynı zamanda enerji arz güvenliğini destekleyen ve elektrik üretiminden kaynaklanan karbon emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayan önemli araçlardan biri olduğunu belirtiyor.

Bu kapsamda bekleme modundaki gereksiz tüketimin azaltılması, herhangi bir yeni üretim yatırımı gerektirmeden enerji verimliliğine katkı sağlayabilecek uygulamalar arasında gösteriliyor.

RAKAMLARLA BEKLEME MODU

• 2025 elektrik tüketimi: 360,9 TWh
• Bekleme modu (%5): 18,0 TWh*
• Bekleme modu (%10): 36,1 TWh*
• 2025 elektrik üretimi: 363,0 TWh
• Kurulu güç: 519 MW
• Yenilenebilir kurulu güç payı: %62,3
• Yerli ve yenilenebilir üretim payı: %56,7

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2025 elektrik istatistikleri. Bekleme moduna ilişkin 18,0-36,1 TWh değerleri, uluslararası araştırmalarda belirtilen yüzde 5-10 aralığının 2025 yılı Türkiye elektrik tüketimine uygulanmasıyla hesaplanmıştır.