Rusya’nın doğal gaz ve kömür ihracatı Asya’ya kayıyor

Ukrayna işgalinden bu yana Avrupa’ya enerji satışları büyük ölçüde gerileyen Rusya, doğal gaz ve kömür ihracatında yönünü Asya’ya çevirdi. Ancak altyapı yetersizlikleri bu dönüşümün hızını sınırlıyor. Türkiye ise bu süreçte Moskova’nın enerji ihracatında Avrupa’daki en önemli alıcılardan biri olarak öne çıkıyor.

Petroturk | Enerji Haberleri

Yayınlanma25 Eylül 2025 12:59

Mehmet Ekici – İstanbul

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA), Uluslararası Enerji Ajansı, Global Trade Tracker ve Vortexa verilerine dayanan analizine göre Rusya’nın doğal gaz ve kömür ihracatı 2021’e kıyasla belirgin şekilde azaldı. Avrupa’ya yapılan ihracat, yaptırımlar ve enerji bağımsızlığını artırmaya yönelik politikalar nedeniyle ciddi biçimde düşerken, Moskova bu kaybı kısmen Asya pazarına yönelerek telafi etmeye çalışıyor. Ancak mevcut boru hattı ve demiryolu altyapısı, bu dönüşümün önünde sınırlayıcı bir engel oluşturuyor.

DOĞAL GAZ İHRACATINDA DOĞUYA YÖNELİM

Avrupa Birliği, Rusya’dan doğal gaz ithalatını doğrudan yasaklamasa da enerji güvenliği politikaları ve ekonomik koşullar, 2020’de günlük 416 milyon metreküp seviyesinde olan gaz akışını 2024’te 125 milyon metreküpe kadar düşürdü. Bu süreçte Rusya, doğuya yeni boru hatları yatırımlarına ağırlık verdi.

2014’te yapımına başlanan Sibirya’nın Gücü 1 hattı, bugün Çin’e gaz taşıyan ana güzergah haline geldi. Aralık 2024’te Çin ayağının tamamlanmasının ardından hat, günlük 105 milyon metreküp kapasitesine yakın çalışıyor. Ancak Batı Sibirya gazını Çin’e ulaştırması planlanan Sibirya’nın Gücü 2 projesi için henüz Moskova ile Pekin arasında anlaşma sağlanamadı. Proje, 2 bin milden fazla yeni boru hattı gerektiriyor.

KÖMÜR İHRACATINDA ASYA’YA KAYIŞ

Rusya’nın kömür ihracatı da Avrupa’dan uzaklaşarak Asya’ya yöneldi. 2020’de toplam kömür ihracatının yüzde 32’si Avrupa’ya giderken, bu oran 2024’te yüzde 13’e düştü. Türkiye, Avrupa içindeki başlıca alıcı olarak öne çıktı. AB yaptırımlarıyla birlikte ABD, Avrupa’ya kömür ihracatını artırdı.

Moskova, kaybı Çin, Hindistan ve Güney Kore’ye yapılan satışlarla dengelemeye çalıştı. 2024’te Rusya’nın toplam kömür ihracatının yarısından fazlası Çin’e gitti. Hindistan’a ihracat ise 2020’de 9,1 milyon tondan 2024’te 24,8 milyon tona yükseldi. Ancak toplam kömür ihracatı, savaş öncesine göre hala düşük seyrediyor. 2020–2022 arasında yüzde 9, 2022–2024 arasında ise yüzde 13’lük bir düşüş yaşandı.

Rusya kömür ihracatında ağırlıklı olarak demiryolunu kullanıyor. Avrupa’ya giden sevkiyatların azalmasıyla doğuya yönlendirilen kömür, sınırlı hatlarda yoğunluk ve gecikmelere yol açıyor.

TÜRKİYE’NİN ÖZEL KONUMU

Türkiye, Rusya’nın enerji ihracatında Avrupa kıtası içinde öne çıkan istisnai bir pazar. AB üyesi olmaması sayesinde yaptırımlardan etkilenmeyen Türkiye, Rusya’nın kömür ihracatında neredeyse Avrupa’daki tek büyük alıcı konumuna geldi. 2024 itibarıyla Avrupa’ya gönderilen Rus kömürünün neredeyse tamamı Türkiye üzerinden gerçekleşti.

Doğal gazda da tablo benzer. Türkiye, Rusya’dan hem Mavi Akım hem de TürkAkım boru hatları üzerinden yüksek hacimde gaz almaya devam ediyor. Bu durum Türkiye’yi, Moskova açısından Avrupa’da güvenilir bir enerji müşterisi ve transit merkezi haline getiriyor. Aynı zamanda Ankara’nın enerji arz güvenliğinde Rusya’ya bağımlılığı da dikkat çekici boyutta sürüyor.