YEDAŞ, Orta Karadeniz’in enerji altyapısına 62 milyar TL’lik yatırım yapacak

Sibel Cennetoğlu – Samsun

Samsun, Ordu, Çorum, Amasya ve Sinop illerinde faaliyet gösteren Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ), Orta Karadeniz’in enerji altyapısını daha modern, dayanıklı ve akıllı bir yapıya dönüştürecek olan 2026–2030 yatırım ve bakım programını açıkladı.

KESİNTİLERE KARŞI ÖNLEM

ELDER’in elektrik dağıtım şirketlerine geleneksel olarak gerçekleşen basın ziyaretleri kapsamında Samsun’da gazetecilerle bir araya gelen YEDAŞ Genel Müdürü Yunus Emre Bilgi, 62 milyar TL’yi aşan bu bütçenin şebeke yenileme, kapasite artış, genişleme yatırımlarından yeni dağıtım trafo merkezlerine, yeraltı kablo projelerinden ileri teknoloji dijital izleme sistemlerine kadar geniş bir operasyonel yelpazeyi kapsadığını ifade etti.

Yatırım programına ek olarak gerçekleştirilecek bakım programı çerçevesinde; arıza önleyici periyodik bakım faaliyetleri, havai hat ve direk kontrolleri, trafo bakım ve revizyon çalışmaları, izolasyon iyileştirmeleri, şebeke temizlik ve hat altı budama faaliyetleri ile iklim kaynaklı riskleri azaltmaya yönelik güçlendirme uygulamaları yürütülmesi hedefleniyor. Bu çalışmalar hem kesinti sürelerinin azaltılmasına hem de enerji arz güvenliğinin artırılmasına doğrudan katkı sağlayacak çalışmaları kapsıyor.

 “2,5 MİLYONU AŞKIN ABONEYE HİZMET VEREREK ENERJİNİN GELECEĞİNİ İNŞA EDİYORUZ”

Yatırım sürecine dair stratejik hedefleri paylaşan YEDAŞ Genel Müdürü Yunus Emre Bilgi; “Biz yalnızca bugünün enerji ihtiyacını karşılayan bir altyapı kurmuyoruz; bölgemizin enerji geleceğini inşa ediyoruz. Dağınık yerleşim ve zorlu iklim koşullarına rağmen, güçlü mühendislik altyapımız ve 2.500’ü aşkın personelimizle en zorlu şartlarda dahi kesintisiz enerji sunuyoruz. Hedefimiz; daha dayanıklı, daha dijital ve müşteri deneyimini merkeze alan bir sistemi kalıcı hale getirmektir” ifadelerini kullandı.

Yatırım planlarının şehrin büyüme potansiyeline göre şekillendiğine dikkati çeken Bilgi, “YEDAŞ’ın hizmet verdiği bölgede yıllık toplam elektrik tüketimi yaklaşık 6 TWh seviyesinde gerçekleşiyor. Tüketimin yüzde 45’i mesken, yüzde 32’i ticarethane, yüzde 15’i sanayi, yüzde 6’sı aydınlatma ve yüzde 2’si tarımsal sulama abonelerinden oluşuyor. Toplam iki buçuk milyonu aşkın aboneye hizmet sunan şirketimiz; 88 bin kilometreyi aşan dağıtım hattı, 22 bini aşkın trafo ve 600 bini aşkın aydınlatma armatürü ile bölgenin enerji altyapısını yönetiyor. İki bin beş yüzü aşkın personelle 7 gün 24 saat esasına göre görev yapan şirketimiz, Orta Karadeniz’in engebeli coğrafyası ve zorlu iklim koşullarına rağmen enerji arz güvenliğini kesintisiz şekilde sürdürmeyi hedefliyor” diye konuştu.

“KAYIP-KAÇAKLA MÜCADELEDE ŞİRKET TARİHİNİN EN İYİ SEVİYESİNE ULAŞILDI”

YEDAŞ’ın gerçekleştirdiği şebeke yenileme yatırımları ve dijital izleme sistemleri, hizmet kalitesine somut şekilde yansıdığı ifade eden Bilgi, müşteri başına ortalama kesinti süresini ifade eden SAIDI verilerine göre 2019 yılında 1 bin 513 dakika olan kesinti süresinin 2024 itibarıyla 650 dakikaya kadar gerilediğini aktardı. Şirket, 2030 yılına kadar bu süreyi 480 dakikaya indirmeyi hedefliyor.

Benzer şekilde, müşteri başına ortalama kesinti sayısını gösteren SAIFI göstergesinde de önemli bir iyileşme sağlandığını belirten Bilgi, “2019 yılında 17,6 olan yıllık kesinti sayısı, 2025’te 10,0 seviyesine düşürüldü. 2030 hedefi ise bu değerin 6,1 seviyesine indirilmesi planlandı. Bu iyileşme, planlı bakım faaliyetleri, şebeke güçlendirme yatırımları, Alçak Gerilim İzleme Sistemi (AGİS) ile proaktif arıza tespiti ve dijital kontrol altyapısının yaygınlaştırılması sayesinde sağlandı. YEDAŞ, 2030 vizyonu doğrultusunda Orta Karadeniz’de daha az kesinti yaşanan, daha dayanıklı ve daha güçlü bir şebeke yapısını kalıcı hale getirmeyi amaçlıyor” diye konuştu.

YEDAŞ’ın yürüttüğü kapsamlı teknik ve operasyonel çalışmalar sonucunda kayıp-kaçak oranında yüzde 5.79 oranıyla şirket tarihinin en iyi seviyesine ulaşıldığını ifade eden Bilgi, bu başarının planlı şebeke yenileme yatırımları, ekonomik ömrünü tamamlamış iletkenlerin modern hatlarla değiştirilmesi, teknik kayıpları azaltmaya yönelik mühendislik optimizasyonları ve yük dengeleme çalışmaları sayesinde elde edildiğini belirtti.

Enerjinin taşınma mesafesi azaldıkça oranlarda kalıcı iyileşmeler yaşanacağına dikkati çeken Bilgi, “Şirketimiz kaçak kullanımın önlenmesine yönelik saha denetimlerini artırırken, risk analizine dayalı kontrol mekanizmaları ve veri odaklı izleme sistemleriyle kayıp-kaçakla mücadeleyi sistematik ve sürdürülebilir bir yapıya dönüştürdü. Akıllı sayaç uygulamaları, Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) ve Alçak Gerilim İzleme Sistemi (AGİS) sayesinde şebeke üzerindeki enerji akışı anlık olarak takip  ediliyor; olağan dışı tüketim hareketleri hızlı biçimde tespit edilerek etkin müdahale sağlanıyor. Bu bütüncül yaklaşım sayesinde hem teknik kayıpların azaltılması hem de adil ve güvenli enerji kullanımının sağlanması konusunda istikrarlı bir performans ortaya koyuyoruz” ifadelerini kullandı.

OPERASYONEL ESNEKLİK VE KRİZ YÖNETİMİNDE AVANTAJ

YEDAŞ Genel Müdürü Bilgi, şirketin hizmet verdiği coğrafyanın farklı özellikler barındırmasının operasyonel açıdan önemli bir esneklik sağladığını belirterek, bu yapının kriz ve olağanüstü durumlarda kaynak yönetimini daha etkin kıldığını ifade etti.

Bilgi, ihtiyaç duyulan bölgelerde hızlı şekilde takviye ekiplerin yönlendirilebildiğini ve insan kaynağının dinamik biçimde planlanabildiğini vurgulayarak, mevcut organizasyon yapısının bölgesel bir dezavantaj oluşturmadığını; aksine, operasyonel verimlilik ve müdahale kapasitesi açısından önemli bir avantaj sunduğunu kaydetti.

YEDAŞ’TAN KISA KISA

DİJİTAL DÖNÜŞÜM: AGİS İLE İHBARDAN ÖNCE MÜDAHALE

YEDAŞ, dijitalleşme yatırımlarıyla klasik şebeke işletmeciliği anlayışının ötesine geçerek veri temelli ve proaktif bir yönetim modelini hayata geçiriyor. Bu dönüşümün en önemli adımlarından biri olan Alçak Gerilim İzleme Sistemi (AGİS) sayesinde şebekenin yüzde 99’u uzaktan izlenebilir hale geldi. AGİS ile arızalar, vatandaşlardan herhangi bir ihbar gelmeden tespit ediliyor; ekipler hızla sahaya yönlendirilerek müdahale süreci başlatılıyor. Bu yaklaşım, kesinti sürelerinin azaltılmasına ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesine doğrudan katkı sağlıyor.

Dijital altyapı yatırımları kapsamında Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) haberleşme oranı da yüzde 99 seviyesine ulaştı. Elektrik üretiminin tamamı uzaktan izlenirken, sokak aydınlatma sistemleri yüzde 100 oranında dijital altyapı üzerinden yönetiliyor. Böylece şebeke performansı anlık olarak takip ediliyor, operasyonel verimlilik artırılıyor ve hizmet süreçleri daha şeffaf bir yapıya kavuşuyor.

GELECEĞİN ELEKTRİK TALEBİNE STRATEJİK HAZIRLIK

YEDAŞ’ın 2026–2030 dönemini kapsayan yatırım yaklaşımı yalnızca bugünün şebeke ihtiyaçlarına değil, aynı zamanda gelecekte elektrik talebini hızla artırması beklenen yeni teknolojilere yönelik hazırlıkları da içeriyor.

Elektrikli araçların yaygınlaşması, ısı pompası kullanımının artması, yeni nesil sanayi teknolojileri ve dijitalleşmenin etkisiyle bölgede elektrik tüketim profilinin değişmesi bekleniyor. Bu kapsamda YEDAŞ; kapasite artırımı, şebeke güçlendirme, trafo merkezi yatırımları ve dijital izleme altyapısıyla, geleceğin talebini karşılayacak öncü altyapı çalışmalarını hayata geçiriyor.

MUHABİRİN GÖZÜNDEN NOTLAR: SAMSUN’DAN İZLENİMLER

Samsun’da, Karadeniz’in kış güneşiyle aydınlanan serin bir sabahında YEDAŞ’ın deniz kenarındaki hizmet binasını ziyaret ettik. Ofisin geniş camlarından dalgaların kıyıya vuruşu izlenirken, gündemdeki konular “yeni yatırımlar”, “arz güvenliği”, “iklim dayanıklılığı”, “elektrikli araçlar” ve “dijital yatırımlar” oldu. Karadeniz’in sert rüzgârı ve nemli havası, bölgedeki şebeke işletmeciliğinin ne kadar zorlu şartlarda yürütüldüğünü adeta görsel olarak hatırlatıyordu.

YEDAŞ Genel Müdürü Yunus Emre Bilgi’nin 62 milyar TL’lik yatırım programını anlatırken özellikle “dayanıklılık” vurgusunu öne çıkarması tesadüf değildi. Orta Karadeniz’in engebeli coğrafyası, sık yağış alan iklimi ve dağınık yerleşim yapısı düşünüldüğünde, 88 bin kilometreyi aşan dağıtım hattının yönetimi başlı başına bir mühendislik organizasyonundan oluşmuştu.22 bini aşkın trafo ve 600 bini aşkın aydınlatma armatürüyle kurulu bu ağ, bölgenin ekonomik ve sosyal hayatının omurgasını oluşturuyordu.

Toplantı boyunca dikkat çeken bir diğer unsur, ‘dijitalleşme’ vurgusunun klasik yatırım söyleminin önüne geçmiş olmasıydı. AGİS sayesinde şebekenin yüzde 99’unun uzaktan izlenebilir hale gelmesi ve arızaların ihbar gelmeden tespit edilmesi, dağıtım sektöründe “reaktif” yapıdan “proaktif” modele geçişin somut göstergesi olarak aktarılıyordu. Elektrik üretiminin tamamının ve aydınlatma altyapısının dijital sistemlerle izlenmesi, dağıtım şirketlerinin artık veri şirketlerine dönüştüğünü ortaya koyuyordu.

Kesinti sürelerindeki iyileşme rakamları da bu dönüşümün çıktısı olarak sunuldu. 2019’da bin 513 dakika olan SAIDI’nin 2024’te 650 dakikaya gerilemesi, Karadeniz gibi iklim risklerinin yüksek olduğu bir bölgede önemli bir performans göstergesiydi. 2030 için hedeflenen 480 dakikalık seviye ise yatırım programının başarısının temel ölçütü olacak gibiydi. Benzer şekilde SAIFI’de 17,6’dan 10’a düşen yıllık kesinti sayısının 6,1’e indirilmesi planı, şirketin kalite parametrelerini daha da yukarı taşımayı amaçladığını gösteriyor.

Kayıp-kaçak oranının yüzde 5,79 ile şirket tarihinin en iyi seviyesine ulaşması da teknik modernizasyonun ve veri temelli denetim modelinin sonucu olarak ortadaydı. Özellikle OSOS ve akıllı sayaç uygulamalarıyla enerji akışının anlık takibi, saha operasyonlarının artık klasik denetim anlayışının ötesine geçtiğinin açıkça göstergesiydi.

Toplantıda geleceğe dair en güçlü başlıklardan biri ise elektrikli araçların yaygınlaşması ve beraberinde gerçekleşen gelişmelerdi. Elektrikli araç kullanımındaki artışın şebeke üzerinde yeni yük profilleri oluşturduğu, kontrolsüz ve standart dışı bağlantı girişimlerinin ise güvenlik ve kalite açısından risk doğurduğu ifade edildi. Bu kapsamda bölgede 300’ün üzerinde izinsiz bağlantı tespit edildiği söz konusu uygulamaların hem şebeke güvenliği hem de arz kalitesi açısından tehdit oluşturduğu belirtildi. YEDAŞ’ın, artan talebe paralel olarak kapasite artırımı ve trafo yatırımlarını hızlandırırken denetim ve teknik kontrol süreçlerini de sıkılaştırdığı vurgulandı.

Bölgedeki 6 TWh’lik yıllık tüketim profilinin önümüzdeki dönemde elektrikli araçlar, ısı pompaları ve yeni nesil teknolojilerle birlikte daha dalgalı ve yüksek talep pikleri üreteceği öngörülüyordu. Özetle,  62 milyar TL’lik yatırımın arkasında yalnızca bugünün değil bu yeni talep haritasının da hazırlığı yatıyor gibiydi.

Karadeniz’in kıyısında yapılan bu toplantı, enerji dağıtımının artık sadece hat ve direk yatırımı olmadığını; veri, dayanıklılık ve müşteri deneyimi ekseninde şekillenen yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. Genel tabloya bakıldığında, YEDAŞ’ın 2026–2030 programı, Orta Karadeniz’de enerji altyapısının iklim ve teknoloji çağının gerekliliklerine göre yeniden tasarlanma süreci olarak okunabilir.