Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da elektrik talebi 3 katına çıktı

Mehmet Ekici – İstanbul

Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da elektrik tüketimi son yıllarda hızlı bir yükseliş gösterdi ve önümüzdeki on yılda daha da artması bekleniyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı “Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da Elektriğin Geleceği” raporu, ülkelerin mevcut politika planlarının doğal gaz, yenilenebilir enerji ve nükleer kapasiteyi artıracağını, petrolün elektrik üretimindeki payının ise düşeceğini ortaya koyuyor.

ELEKTRİK TALEBİNİ SOĞUTMA VE ARITMA BELİRLİYOR

Rapor, 2000-2024 döneminde bölgedeki elektrik talebinin üç katına çıktığını, 2035’e kadar ise bugünkü Almanya ve İspanya toplam talebine eşdeğer bir artışın beklenildiğini gösteriyor. Bu artışın yaklaşık yüzde 40’ı, bölgede yaygın olan aşırı sıcak ve su kıtlığı koşulları nedeniyle soğutma ve deniz suyu arıtma ihtiyaçlarından kaynaklanacak.

Bölgedeki kentsel büyüme, sanayileşme, ulaşımın elektrifikasyonu ve veri merkezleri gibi dijital altyapı genişlemesi de elektrik tüketimini artıran diğer önemli faktörler arasında yer alıyor.

DOĞAL GAZ VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÖNE ÇIKACAK

Şu anda bölgenin elektrik üretiminin yüzde 90’dan fazlası doğal gaz ve petrol kaynaklarına dayanıyor. Ancak Suudi Arabistan ve Irak gibi ülkeler, elektrik üretiminde petrol kullanımını azaltmayı ve bunu daha değerli alanlar veya ihracat için serbest bırakmayı planlıyor.

Mevcut politika çerçevesinde, doğal gazın 2035’e kadar elektrik talebindeki artışın yarısını karşılaması bekleniyor. Bu da petrol kaynaklı üretimin toplam üretimde yüzde 20’den yüzde 5’e düşeceği anlamına geliyor. Aynı dönemde güneş PV kapasitesinin on kat artması ve nükleer kapasitenin üç katına çıkması öngörülüyor.

IEA İcra Direktörü Fatih Birol, “Bölgedeki elektrik talebi, hızla artan klima ve su arıtma ihtiyaçlarıyla sürükleniyor. Bölge, yüzyılın başından bu yana Çin ve Hindistan’dan sonra en hızlı elektrik tüketimi artışını gördü. Önümüzdeki 10 yılda güç kapasitesi 300 gigavatın üzerinde genişleyecek. Bu, Suudi Arabistan’ın mevcut kapasitesinin üç katı” dedi.

YATIRIMLAR VE ŞEBEKE MODERNİZASYONU KRİTİK

Bölgedeki enerji sektörüne yapılan yatırım 2024’te 44 milyar dolara ulaştı ve 2035’e kadar yüzde 50 artması bekleniyor. Bu harcamaların yaklaşık yüzde 40’ı şebeke altyapısına ayrılacak, böylece bölgedeki iletim ve dağıtım kayıpları azaltılacak.

Raporda, yenilenebilir enerji entegrasyonu için dengeli bir yaklaşımın önemine dikkat çekiliyor. Enerji depolama, talep tarafı esnekliği ve yeterli miktarda doğal gaz kapasiteli üretim ile güneş veya rüzgar kaynaklı değişken arzın yönetilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ayrıca enerji verimliliğinin önemi de öne çıkıyor. Bölgedeki klima cihazlarının verimliliği Japonya ortalamasının yarısından az. Sadece klima verimliliğinin artırılması, Irak’ın mevcut toplam elektrik kapasitesine eşdeğer bir talep artışını engelleyebilir.

Rapor, eğer ülkeler elektrik sistemlerini hedeflenen hızda çeşitlendirmezse, 2035’e kadar petrol ve gaz talebinin yüzde 25 artacağını, bu durumun ihracat gelirlerinde 80 milyar dolar azalma ve ithalat faturasında 20 milyar dolarlık artışa yol açacağını belirtiyor.