Çoruh EDAŞ’tan Karadeniz’in zorlu şartlarına 14 Milyar TL’yi aşan yatırım

Sibel Cennetoğlu – Trabzon

Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize ve Trabzon’da toplam 61 ilçede, 1,6 milyon aboneye elektrik dağıtım hizmeti sunan Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ), Doğu Karadeniz’in sert iklimi ve zorlu coğrafyasına rağmen kesintisiz enerji için yatırımlarını aralıksız sürdürüyor.

Şirket, son yıllarda yaptığı yatırımlarla hem kesinti sürelerini düşürerek enerji verimliliğinde dikkat çeken bir performans sergiledi.

2010 yılından bu yana 29 bin 551 kilometrekarelik alanda faaliyet gösteren şirket, bugün 1,6 milyon aboneye elektrik ulaştırıyor. 13 bin 507 trafo, 65 bin kilometreyi aşan hat uzunluğu ve 5 bin 205 MVA kurulu güç ile bölgenin enerji altyapısının büyük bölümünü yöneten Çoruh EDAŞ, coğrafi zorluklara rağmen hizmet sürekliliğini arttırdı.

Son dört yılda hayata geçirdiği yatırım ve iyileştirmelerle kesinti sürelerini ve kayıp kaçak oranını azaltan Çoruh EDAŞ, 2025 yılı sonu itibarıyla 14,03 milyar TL yatırımı hayata geçirmeyi hedefliyor.

ENGEBELİ ARAZİ YAPISI NEDENİYLE HANE BAŞINA EN YÜKSEK DİREK SAYISI İLE KESİNTİSİZ ENERJİ

Vadi tipi şebeke yönetimini başarıyla yürüten Çoruh EDAŞ, hizmet verdiği Doğu Karadeniz bölgesinin zorlu iklim ve coğrafi şartlarına karşı önleyici ve geliştirici şebeke yatırımlarını hayata geçirmeye devam ediyor.

Engebeli arazi yapısı, dağınık yerleşimler, yoğun orman dokusu ve yüksek yağış rejimi ile teknik olarak çok özel bir bölgede bulunduklarını beliren Çoruh EDAŞ Şirket Müdür Mehmet Aydın, “Bu coğrafyada elektrik dağıtımı yapmak klasik anlamda bir altyapı işletmeciliğinden çok daha fazlasını gerektiriyor. Böylesi özel bir coğrafyada 65 bin km uzunluğunda hattı hem saha hem de dijitalleşme yatırımlarımızla en verimli şekilde yönetiyoruz. Bölgedeki dağınık yerleşmenin gereği olarak vadi tipi şebekede enerji hatlarının kurulumu için direk sayısı bakımında önemli bir yatırıma ihtiyaç duyuluyor. Bu kapsamda Çoruh EDAŞ, Türkiye toplamının yüzde 7,2’sini oluşturan 1.3 milyon direk ile abone başına düşen direk oranı en yüksek olan dağıtım şirketidir” dedi.

Çoruh EDAŞ sorumluluğundaki bölgede SCADA sistemi üzerinden tüketicilerin yaklaşık yüzde 90’ını kontrol ederek arıza ve kesintilere hızlı müdahale edildiğini belirten Aydın, son dört yılda planlı bakım çalışmalarına ise 2,7 milyar TL yatırım yaptıklarının altını çizdi.

DENİZ SEVİYESİNDEN 2 BİN 820 RAKIMA KADAR UZANAN ZORLU ENERJİ HİZMETİ

Aydın, bölgede yaşanan sel, heyelan ve aşırı hava olaylarının önemli bir farkındalık yarattığını vurgulayarak, Çoruh EDAŞ’ın yaklaşımını şu sözlerle ifade etti:

“Çoruh EDAŞ olarak şebeke yatırımlarımızı yalnızca mevcut ihtiyaçlar doğrultusunda değil, iklim değişikliğinin beraberinde getirdiği uzun vadeli riskleri dikkate alarak planlıyoruz. Karadeniz Bölgesi’nde artan yağış miktarı, şiddetlenen fırtınalar ve değişen iklim koşulları enerji altyapısı üzerinde doğrudan etkiler oluşturuyor. Bu doğrultuda, afetler sonrasında müdahaleye odaklanan bir yapıdan, riskleri önceden öngören ve önleyici tedbirleri esas alan bir iş modeline geçiş sağladık.

Deniz seviyesinden 2 bin 820 metre rakıma kadar uzanan geniş bir coğrafyada hizmet sunan şirketimiz; izole iletken uygulamaları, yer altı kablolama çalışmaları, koridor bakımları ve dijital risk haritalama çözümleriyle enerji arz güvenliğini güçlendiriyor. Sahada kurulan her direk, devreye alınan her hat ve işletmeye alınan her trafo; mühendislik kabiliyeti, altyapı dayanıklılığı ve çalışanlarımızın emeğiyle bölge halkına kesintisiz enerji sağlama hedefimizin bir yansımasıdır.”

‘AFET OLMADAN ÖNCE ÖNLEM’

Son yıllarda afetlerin bölgede daha sık yaşandığını belirten Aydın, şirketin yaklaşımının ‘afet olmadan önce önlem’ olduğunu söyledi. Bu kapsamda Çoruh EDAŞ, 61 ilçenin tamamında geçmişte yaşanan sel, heyelan, kar ve fırtına gibi afetleri kapsayan geniş bir veri tabanı oluşturdu. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile analiz edilen bu veriler sayesinde riskler harita üzerinde katman katman inceleniyor. Aydın, “Mahalle mahalle, köy köy risk senaryolarımız var. Gerekirse dağıtım merkezlerimizi bile daha güvenli alanlara taşıyoruz” dedi. Şirket ayrıca uydu üzerinden anlık hava ve konum verileri alarak, olası risklere karşı günler öncesinden saha ekiplerini hazır hale getiriyor.

BUZLANMAYA KİMYASAL ÇÖZÜM

Kar ve buzlanmanın iletkenler üzerinde ciddi mekanik yük oluşturduğunu belirten Aydın, bu riski azaltmak için üniversitelerle iş birliği yaptıklarını belirterek iletkenlere sürülecek özel bir kimyasal ile buzlanmanın önlenip önlenemeyeceğine yönelik test çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

GÜMÜŞHANE İLİNİN TÜKETİMİ KADAR KAYIP- KAÇAK ÖNLENDİ

Hizmete başladığı günden bu yana kayıp oranını yarı yarıya azaltan Çoruh EDAŞ, 4 milyar 42 milyon kWh enerjiyi yüzde 6 oranında bir kayıpla dağıtma performansı gösteriyor. Bu düşüş miktarı, Gümüşhane ilinin yıllık toplam elektrik tüketimi büyüklüğüne denk geliyor.

20 BİN HANEYE EŞDEĞER TASARRUF

Enerji verimliliğini ‘milli mesele’ olarak ele alan Çoruh EDAŞ, sokak aydınlatmalarında LED dönüşümüne hız verdi. Her yıl yaklaşık 51 bin armatür LED’e dönüştürülürken, bu sayede yıllık 10 milyon kWh enerji tasarrufu sağlanıyor. Hedeflenen dönüşüm tamamlandığında toplam tasarrufun 43 milyon kWh’ye, yani yaklaşık 20 bin hanenin yıllık elektrik tüketimine ulaşması bekleniyor.

RAKAMLARLA ÇORUH EDAŞ

• Çoruh EDAŞ, 13.507 trafo ve 5.205 MVA kurulu güç ile hizmet veriyor.

• 2024 yılında planlı bakım faaliyetleri için 583 milyon TL harcandı.

• 2025 yılı için planlanan bakım ve yatırım tutarı 759 milyon TL olarak belirlendi.

• 2021–2025 dönemini kapsayan toplam yatırım bütçesi 2,7 milyar TL seviyesinde.

• Yatırım ve bakım-onarım çalışmaları sayesinde 2020–2024 döneminde:

• • • Kesinti süresinde yüzde 28,
    • Kesinti sıklığında yüzde 30 oranında iyileşme sağlandı.

• Özelleştirme öncesi dönemle kıyaslandığında kayıp enerji oranı yarı yarıya düşürüldü.

• Sağlanan bu düşüş, Gümüşhane ilinin yıllık toplam elektrik tüketimine eşdeğer bir büyüklüğe ulaştı.

• Çoruh EDAŞ’ın sorumluluğunda 3.249 dağıtım merkezi bulunuyor.

• Bunların 833’ü SCADA sistemi üzerinden uzaktan izleniyor.

• Toplam 4.058 fiderin 2.855’i aktif olarak SCADA ile takip edilerek anlık kontrol ve müdahale imkânı sağlanıyor.

• ÇORUH EDAŞ, abone başına aydınlatma tüketimi ve armatür sayısında Türkiye birincisi.

• Her yıl yaklaşık 51 bin sokak aydınlatma armatürü LED’e dönüştürülüyor.

• Bu dönüşüm yıllık 10 milyon kWh enerji tasarrufu sağlıyor.

• Hedeflenen dönüşüm tamamlandığında toplam 43 milyon kWh, yani yaklaşık 20 bin meskenin yıllık elektrik tüketimine eşdeğer bir tasarruf elde edilmesi öngörülüyor.