Türkiye madeni yağ pazarı yeniden şekilleniyor

Gözde Emlik – İstanbul

Son yıllarda üretim, çevre düzenlemeleri ve global enerji geçişi gibi faktörlerin baskısı altında kalan madeni yağ sektörü, Türkiye’de 2022 ve 2023’te önemli büyümeler kaydetti. Ancak 2024 yılıyla beraber özellikle taşıt ve endüstriyel segmentlerde gözlenen düşüşler, sektörün yeni normaline dair ipuçları veriyor. Haberimizde PETDER’in son raporlarından derlediğimiz verileri okuyucularımızla paylaştık.

2024’TE YÜZDE 5,78 ORANINDA DÜŞÜŞ

2022 yılında Türkiye madeni yağ tüketimi 590.122 ton olarak gerçekleşti. Bu, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 7,07 artış anlamına geliyor.

2023’te tüketim önemli bir sıçrama daha göstererek 648.367 tona ulaştı.

Ancak 2024’ün başında veriler düşüş eğilimini gösteriyor; ilk dönemlerde tüketim miktarı yaklaşık 610.878 ton olarak gerçekleşti. Bu, 2023’e kıyasla yüzde 5,78’lik bir azalma demek.

SEGMENT DAĞILIMI

2022’de piyasaya sürülen madeni yağların yaklaşık yüzde 47,56’sı taşıt yağları, yüzde 47,83’ü ise endüstriyel yağlar segmentindendi.

Taşıt yağları içinde motor yağlarının büyük payı var: 2022’de taşıt yağlarının 280.653 tonu piyasaya sunuldu ve bunların yüzde 87,30’u motor yağı olarak kullanıldı.

Endüstriyel segmentte 2022’ye kadar geçen dönemde yüzde 24,06’lık artış oldu; bu segmentte hidrolik yağ, proses yağları gibi alt kategorilerde kullanımlar ön plana çıkıyor.

2022’DE TOPLAM 4.638 TON ATIK YAĞ TOPLANDI

2022 yılında PETDER tarafından atık yağ üreticilerine düzenlenen sefer sayısı 5.942 olup toplam 4.638 ton atık yağ toplandı.

2004’ten 2022 sonuna kadar toplanan atık yağ miktarı ise 302.819 ton seviyesine ulaştı.

2023’te çıkan “Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği” düzenlemesi ile atık yağdan elde edilen bazyağın kullanımı ve atık yağın toplanmasına ilişkin usul ve esaslarda yenilikler yapıldı. Bu düzenlemelerin sektör üzerindeki etkisi hem maliyet hem operasyonel lojistik açısından önem taşıyor.

2022’de madeni yağ ve kimyasallar pazarı yüzde 4,4 büyüyerek 401.439 ton satış hacmine ulaştı.

TÜKETİM RAKAMLARI 2022’DE ARTIŞ, 2023’TE ZİRVE, 2024’ÜN BAŞINDA İSE DÜŞÜŞ EĞİLİMİNDEYDİ

Tüketim rakamları 2022’de artış, 2023’te zirve, 2024’ün başında ise düşüş eğilimi göstermiş durumda. Bu durum ekonomik koşullar, hammade ve bazyağ maliyetleri, taşıt sektöründeki talep değişimleri ve çevresel düzenlemelerin etkisiyle açıklanabilir.

Atık yağ toplama konusunda yapılan iyileştirmeler ve mevzuattaki yenilikler uzun vadeli sürdürülebilirlik açısından önemli; ancak toplanan miktar hâla toplam tüketimlere kıyasla düşük kalıyor. Toplama oranlarının artırılması, kayıt dışılığı azaltacak önlemlerle birlikte sektörde hem çevresel hem mali performans açısından kritik olacak.

Endüstriyel yağ segmentindeki artış eğilimi ve taşıt segmentinde motor yağlarının baskın olması, ürün gamı tasarımını ve lojistiği etkiliyor. Elektrikli araç sayısı arttıkça yağ ürün profili de değişecek; motor yağı yerine transmisyon sıvıları, soğutma sistem sıvıları ve diğer sıvı yönetimi ön plana çıkacak.

Şirket bazında liderlik, Petrol Ofisi gibi güçlü oyuncuların altyapı ve dağıtım ağı avantajıyla korunuyor; ancak yenilikçi ürün, çevreci çözümler ve alternatif sıvılar gibi alanlarda rekabet artacak gibi görünüyor.