NATO’nun enerji gündemi Ankara’da şekillendi

Sibel Cennetoğlu – Ankara

Türkiye’nin ev sahipliğinde 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi tamamlandı. Zirvede savunma kapasitesinin artırılmasına yönelik kararların yanı sıra enerji güvenliği, yakıt lojistiği, kritik altyapılar ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesine ilişkin adımlar öne çıktı.

Enerji açısından zirvenin en dikkat çeken kararı, NATO’nun yakıt tedarik zincirini güçlendirmek amacıyla 27 milyar avroluk altyapı yatırımını hayata geçireceğini duyurması oldu.

NATO’DAN YAKIT ALTYAPISINA 27 MİLYAR AVROLUK YATIRIM

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirvenin ardından düzenlediği basın toplantısında müttefiklerin ‘NATO Drone Edge’ girişimini başlattığını ve önümüzdeki beş yılda insansız sistemlere 40 milyar dolarlık yatırım yapılacağını açıkladı.

Rutte, bunun yanında NATO’nun operasyonel kabiliyetini destekleyen yakıt tedarik zincirinin güçlendirilmesi amacıyla 27 milyar avroluk altyapı yatırımının devreye alınacağını bildirdi.

Söz konusu yatırımın askeri hareketliliği destekleyen enerji ve yakıt lojistiğinin dayanıklılığını artırmayı hedeflediği ifade edildi.

NATO’NUN ORTAK YAKIT AĞI

NATO, Avrupa’da askeri üsler, havaalanları ve yakıt depolama tesislerini birbirine bağlayan NATO Pipeline System (NPS) adlı ortak yakıt altyapısını kullanıyor. Boru hatları, depolama tesisleri ve ikmal noktalarından oluşan sistem, müttefik kuvvetlerin yakıt ihtiyacının karşılanmasına destek sağlıyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Ankara Zirvesi’nin ardından açıkladığı 27 milyar avroluk yatırımın ise ittifakın yakıt tedarik zincirini güçlendirmeye yönelik altyapı projelerini kapsayacağı belirtildi. NATO tarafından yatırımın hangi altyapı unsurlarını içereceğine ilişkin ayrıntılar ise henüz açıklanmadı.

50 MİLYAR DOLARI AŞAN YENİ TEDARİK ANLAŞMASI

Zirve sonunda yayımlanan bildiride müttefiklerin 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşması sağladığı açıklandı.

Bildiride, savunma sanayii üretim kapasitesinin artırılması, inovasyonun hızlandırılması ve müttefikler arasındaki savunma ticaretindeki engellerin kaldırılması yönündeki çalışmaların sürdürüleceği belirtildi.

Ayrıca hassas vuruş sistemleri, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, yapay zekâ uygulamaları ve birlikte çalışabilir dijital muharebe altyapısının geliştirilmesine yönelik hedefler de bildiride yer aldı.

KRİTİK ALTYAPI VE ENERJİ GÜVENLİĞİ VURGUSU

Bildiride stratejik rekabet, hibrit tehditler ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığı NATO’nun öncelikleri arasında gösterildi.

İttifak, enerji altyapıları ile kritik lojistik sistemlerin korunmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceğini bildirirken, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün korunmasının küresel enerji arzı açısından önemine de dikkat çekildi.

Müttefikler, İran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne tam anlamıyla saygı gösterme çağrısında bulundu.

NATO SAVUNMA HARCAMALARI 1,8 TRİLYON DOLARI AŞACAK

NATO’nun yayımladığı tahmini verilere göre üye ülkelerin 2026 yılı toplam savunma harcamalarının yüzde 11 artışla 1 trilyon 809 milyar 915 milyon dolara ulaşması bekleniyor.

ABD’nin yaklaşık 1 trilyon 33 milyar dolarlık harcamayla ilk sırada yer alacağı öngörülürken, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, Polonya ve Kanada en yüksek savunma bütçesine sahip ülkeler arasında bulunuyor.

Türkiye’nin 2026 yılı savunma harcamasının yaklaşık 48 milyar dolar, savunma harcamalarının GSYH’ye oranının ise yüzde 2,85 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

TÜRKİYE İLE KANADA ARASINDA STA SÜRECİ RESMEN BAŞLADI

Zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kanada Başbakanı Mark Carney arasında gerçekleştirilen görüşmenin ardından Türkiye ile Kanada arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakerelerinin resmen başlatıldığı açıklandı.

Ortak bildiride, teknik heyetlerin anlaşmanın kapsamı ve hedeflerinin belirlenmesi ile ilk müzakere turuna yönelik hazırlıkları önümüzdeki aylarda yürüteceği belirtildi.

Taraflar, anlaşmanın tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi, ekonomik büyümenin desteklenmesi, rekabet gücünün artırılması ve iki ülke arasındaki ticaretin geliştirilmesine katkı sağlamasını hedefliyor.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: SAVUNMA SANAYİ TİCARETİNDEKİ ENGELLER KALDIRILMALI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirvenin ardından yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin savunma girişimlerinin NATO’yu tamamlayıcı nitelikte olması gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, müttefikler arasında savunma sanayii ürünlerinin ticaretine yönelik engellerin tamamen kaldırılması gerektiğini belirterek bu konunun zirve bildirisine de yansıtıldığını ifade etti.

Erdoğan ayrıca zirve kapsamında düzenlenen Savunma Sanayii Forumu’nda NATO’nun savunma sanayiiyle daha yakın iş birliğini hedefleyen ‘Ankara Stratejisi’nin müttefikler tarafından kabul edildiğini açıkladı.

TOGG ZİRVEDE PROTOKOL ARACI OLARAK KULLANILDI

Zirve kapsamında Türkiye’nin yerli elektrikli otomobili TOGG’un limuzin versiyonunda hazırlanan 10 özel araç liderlerin protokol ulaşımında görev yaptı.

ATO Congresium çevresinde hizmet veren araçlar, zirve alanındaki kısa mesafeli ulaşım için özel olarak hazırlandı.

NATO NEDEN YAKIT ALTYAPISINA YATIRIM YAPIYOR?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin açıkladığı 27 milyar avroluk yakıt altyapısı yatırımı, ittifakın askeri operasyonlarında kullanılan enerji ve yakıt lojistiğinin güçlendirilmesini hedefliyor.

Askeri üsler, havaalanları, limanlar, boru hatları, depolama tesisleri ve dağıtım altyapısını kapsaması beklenen yatırımın, NATO kuvvetlerinin farklı coğrafyalarda daha hızlı konuşlandırılmasını desteklemesi amaçlanıyor.

Yatırımın ayrıca yakıt depolama kapasitesinin artırılması, kritik tesislerin modernizasyonu, yakıt ikmal ağlarının çeşitlendirilmesi ve olası kesintilere karşı lojistik dayanıklılığın güçlendirilmesine katkı sağlaması öngörülüyor.

Enerji güvenliği, son yıllarda NATO’nun dayanıklılık politikalarının temel başlıklarından biri haline gelirken, özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında yakıt tedarik zincirlerinin güvenliği, askeri hareket kabiliyeti ile doğrudan ilişkilendiriliyor.

Ankara Zirvesi’nde açıklanan yatırım da bu yaklaşım doğrultusunda, NATO’nun enerji ve yakıt lojistiğini daha dayanıklı hale getirmeye yönelik altyapı çalışmalarının önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

NATO’NUN ENERJİ AĞI NELERİ KAPSIYOR?

• Askeri yakıt boru hatları
• Yakıt depolama terminalleri
• Askeri hava üslerinin ikmal sistemleri
• Deniz üsleri ve liman yakıt altyapısı
• NATO boru hattı sistemi (CEPS/NATO Pipeline System)
• Acil durum yakıt stokları

NATO’NUN ENERJİ AJANDASI NASIL DEĞİŞTİ?

• 2014 – Enerji güvenliği NATO gündemine girdi.
• 2022 – Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji altyapılarının korunması öncelik oldu.
• 2023 – Kritik enerji altyapılarının korunmasına yönelik koordinasyon artırıldı.
• 2026 Ankara – İlk kez doğrudan yakıt altyapısına 27 milyar avroluk yatırım açıklandı.

NATO KARARLARI ENERJİ SEKTÖRÜNÜ NASIL ETKİLEYEBİLİR?

Enerji şirketleri açısından; akaryakıt depolama, boru hattı güvenliği, LNG terminalleri, elektrik şebekesi güvenliği, liman altyapıları ve siber güvenlik yatırımları gibi alanlar önümüzdeki dönemde daha fazla önem kazanabilir.