Güneydoğu Asya küresel enerji talebinin büyüme merkezi olmaya aday

Güneydoğu Asya’nın, hızla büyüyen ekonomileri, artan elektrik tüketimi ve genişleyen sanayi kapasitesiyle gelecek 10 yılda küresel enerji talebinin en önemli itici güçlerinden biri olması bekleniyor. Bölgenin, 2035’e kadar dünya genelindeki enerji talebi artışının yaklaşık beşte birini tek başına sağlayacağı tahmin ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) yayımladığı “Güneydoğu Asya Enerji Görünümü 2026” raporuna göre, küresel Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın yüzde 4’ünü temsil eden bu bölgede elektrik talebi, toplam enerji talebine kıyasla iki kat hızlı artıyor.

Bölge ekonomileri, ham petrol ithalatının yüzde 60’ını yaptığı Orta Doğu’daki istikrarsızlıklardan kaynaklanan arz güvenliği riskleriyle karşı karşıya bulunurken, bu durum enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesini ve yerli yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasını stratejik bir zorunluluk haline getiriyor.

İthalat faturası 245 milyar dolara ulaşabilir

Raporda, mevcut politikaların sürmesi halinde bölgenin 2024’te 80 milyar doların üzerinde olan net enerji ithalat faturasının 2035’e kadar 245 milyar dolara ulaşabileceği, iklim taahhütlerinin tam uygulanması durumunda ise bu tutarın yarıya inebileceği öngörülüyor.

Güneydoğu Asya’da ham petrol ithalatının yüzde 60’ı, doğal gaz ithalatının ise üçte biri Orta Doğu’dan yapılırken, petrol ürünleri arzının yüzde 45’i bu bölgeden gelen ham petrole dayanıyor. Raporda, fiyat şoklarının enerji faturalarını ve enflasyonu artırdığı, ithalat bağımlılığının ise ekonomik riskleri yükselttiği belirtildi.

Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) bölgesindeki başta Endonezya ve Vietnam olmak üzere 11 ülkeden 8’i, net sıfır emisyon hedefleri ve Ulusal Katkı Beyanları kapsamında sera gazı emisyon artış hızını sınırlandırmayı ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.

Düşük emisyonlu kaynakların elektrik üretimindeki payının 2035’te yüzde 50’ye, 2050’de yüzde 90’a çıkarılması hedeflenirken, elektrikli araçların binek araç filosundaki payının 2050’ye kadar yüzde 75’e yükseltilmesi ve biyo yakıt kullanımının artırılması planlanıyor. Bu dönüşümün günlük yaklaşık 3 milyon varil petrol talebini önlemesi bekleniyor.

Bölge ülkeleri ayrıca ASEAN Enerji İşbirliği Eylem Planı kapsamında 2030’a kadar ekonomik üretim başına tüketilen enerji miktarını ifade eden enerji yoğunluğunu 2005 seviyelerine göre yüzde 40 azaltmayı ve ASEAN Elektrik Şebekesi’ni güçlendirerek sınır ötesi temiz enerji ticaretini artırmayı hedefliyor.

Raporda, ulaştırma ve sanayideki dönüşüm sayesinde 2050’de fosil yakıt ithalat faturasında 160 milyar dolarlık tasarruf sağlanabileceği hesaplandı.

Artan elektrik talebi yatırımları hızlandırıyor

Rapora göre elektrik talebi, bölgenin enerji geleceğinde kritik rol oynuyor ve genel enerji kullanımından 2 kat hızlı artıyor. Binalardaki soğutma ihtiyacı talebi artıran başlıca unsur olurken, konutlardaki klima stokunun 2035’e kadar 3 katına çıkacağı tahmin ediliyor.

Elektrik üretiminin yaklaşık yarısı halen kömürden sağlanırken, görece yeni kömür yatakları esneklik ve yedek kapasite sunmaya devam ediyor. Ancak bu durumun, 2024’te tahmini 330 bin prematüre ölüme yol açan hava kirliliği gibi ciddi riskler taşıdığı belirtiliyor.

Bölgedeki toplam enerji yatırımları 2025’te 100 milyar doları aşarak rekor kırdı. Temiz enerji yatırımları 2015’ten bu yana yüzde 60 artsa da küresel toplamın yalnızca yüzde 3’ünü oluşturuyor. İklim taahhütlerinin karşılanabilmesi için yatırımların gelecek 10 yılda yaklaşık 2 katına çıkması gerekiyor.

Güneydoğu Asya, temiz teknoloji tedarik zincirinde de stratejik bir oyuncu haline geliyor. Dünya nikel rezervlerinin yüzde 51’ine sahip bölgede, batarya üretim kapasitesinin 2030’a kadar 3 kattan fazla, elektrikli araç üretim kapasitesinin ise 10 kattan fazla artabileceği öngörülüyor.

AA