Elektrik piyasasında temmuz raporu

Mehmet Ekici – İstanbul

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) Temmuz 2025 Elektrik Piyasası Raporu, Türkiye’nin enerji görünümünde hem üretim hem de tüketimde yukarı yönlü bir trendin devam ettiğini ortaya koydu. Lisanslı elektrik üretimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,5 artışla 33 milyon MWh’ye ulaşırken, lisanssız üretim 3,5 milyon MWh’ye çıktı. Fiili elektrik tüketimi 36,3 milyon MWh olarak kaydedildi. Rapor, özellikle güneş yatırımlarındaki hızlı büyümeyi, doğal gaz santrallerinin üretimde yeniden öne çıkışını ve YEKDEM maliyetlerindeki keskin artışı gözler önüne serdi.

ÜRETİMDE DOĞAL GAZ AĞIRLIĞI ARTTI

Lisanslı kurulu güç temmuz sonu itibarıyla 98 bin 372 MW seviyesine çıktı. Bu artışta 229 MW’lık rüzgar ve 29 MW’lık güneş kapasitesinin devreye girmesi etkili oldu. Ancak aynı dönemde 180 MW’lık doğal gaz santrali devreden çıkarıldı.

Kaynaklara göre üretim dağılımında, doğal gaz santralleri 9,65 milyon MWh üretimle toplamın yüzde 29,2’sini karşıladı. Geçen yıl bu oran yüzde 24’tü. İthal kömür 7,36 milyon MWh ile yüzde 22,3, hidroelektrik 5,7 milyon MWh ile yüzde 17,2 pay aldı. Rüzgârın payı yüzde 10,8’e gerilerken, güneş üretimi yüzde 56 artışla 1,07 milyon MWh’ye ulaştı.

Enerji piyasası analisti Ahmet Demir, bu tabloyu şöyle değerlendirdi: “Doğal gazın üretimde payının artması, bir yandan arz güvenliği açısından olumlu, öte yandan ithalata bağımlılığı yükselttiği için fiyat oynaklığını artırıyor. Hidrolik ve rüzgârda yaşanan düşüş ise iklim koşullarının piyasa dengelerini doğrudan etkilediğini bir kez daha ortaya koydu.”

GÜNEŞ YATIRIMLARI REKOR KIRDI

Kurulu güç verileri, güneşin Türkiye’nin enerji portföyünde giderek daha büyük rol oynadığını gösteriyor. Bir yılda 5 bin MW’tan fazla kapasite eklendi ve güneş kurulu gücü 23 bin 422 MW’a ulaştı. Rüzgar 13 bin 695 MW, hidrolik 32 bin 289 MW seviyesinde kaydedildi.

Lisanssız üretimde de tablo değişmedi. Toplam 21 bin 789 MW’lık lisanssız kurulu gücün yüzde 96’sı güneşten oluştu. Temmuz ayında ihtiyaç fazlası olarak sisteme verilen lisanssız üretim 2,06 milyon MWh olurken, bunun için 9,18 milyar TL ödeme yapıldı.

Enerji ekonomisti Prof. Dr. Gülçin Arslan, “Güneş yatırımları hızlı büyüyor ancak depolama ve şebeke esnekliği olmadan bu kapasitenin tam verimle kullanılması mümkün değil. Önümüzdeki dönemde batarya yatırımları ve iletim yatırımları kritik önem taşıyor” dedi.

TÜKETİM 36 MİLYON MWH’YE ÇIKTI, İHRACAT HIZLANDI

Türkiye’nin fiili elektrik tüketimi temmuzda 36,3 milyon MWh’ye ulaştı. Faturalanan tüketim 27,2 milyon MWh oldu. Sanayi aboneleri toplam tüketimde en büyük payı alırken, mesken tüketimi de yaz aylarında artış gösterdi. Tüketici sayısı 51,3 milyona yükseldi.

Dış ticaret tarafında ise Türkiye’nin net ihracatçı pozisyonu güçlendi. Elektrik ithalatı yüzde 14 düşüşle 191 bin MWh’ye gerilerken, ihracat yüzde 63 artışla 452 bin MWh’ye çıktı. Böylece Türkiye’nin Ocak–Temmuz dönemi toplam ihracatı 2,5 milyon MWh’ye ulaştı.

Piyasa Takas Fiyatı (PTF) temmuz ayında ortalama 2.982 TL/MWh oldu. Bu rakam, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14 artış anlamına geliyor. Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) ise 3.037 TL/MWh seviyesinde gerçekleşti.

Yenilenebilir enerji destekleme mekanizması (YEKDEM) kapsamında yapılan ödemeler ise dikkat çekici bir artış gösterdi. Temmuz ayında toplam 28,9 milyar TL ödeme yapılırken, Ocak–Temmuz döneminde rakam 175 milyar TL’yi buldu. YEKDEM’in faturalanan tüketim üzerindeki ek maliyeti 383 TL/MWh’ye yükseldi. Bu rakam geçen yıl temmuzda 164 TL idi.

Enerji uzmanı Dr. Selim Kaya, “YEKDEM maliyetindeki artış sanayi abonelerinin maliyet yapısını ciddi biçimde etkiliyor. Bu durumun enerji yoğun sektörlerde rekabet gücünü sınırlaması olası” değerlendirmesinde bulundu.

TÜRKİYE ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNDE KRİTİK EŞİĞE GELDİ

Temmuz verileri, Türkiye elektrik piyasasında üç temel noktaya işaret ediyor:

• Fosil yakıt bağımlılığı sürüyor: Doğal gaz ve kömür santralleri toplam üretimin yarısından fazlasını oluşturdu. Bu, Türkiye’nin fiyat oynaklığına ve ithalat riskine açık olduğunu gösteriyor.

• Güneş en hızlı büyüyen kaynak: Hem lisanslı hem lisanssız tarafta güneş yatırımları rekor düzeyde arttı. Ancak bu artışın şebekeye entegrasyonu için altyapı yatırımları şart.

• Maliyet baskısı artıyor: YEKDEM ödemelerindeki keskin artış, piyasa fiyatlarını ve dolayısıyla tüketici faturalarını doğrudan etkiliyor.

Önümüzdeki dönemde enerji politikalarının iki eksende şekilleneceğini vurguluyor; Yenilenebilir yatırımların depolama ve şebeke yatırımlarıyla desteklenmesi ve fosil yakıt bağımlılığının azaltılması. Aksi takdirde, piyasa fiyatlarında dalgalanmaların ve tüketici maliyetlerinde baskının devam etmesi bekleniyor.