‘EVO™ LLD ile İnterpet fark yaratmaya devam ediyor’

Beyza Erdoğan – İstanbul

Akaryakıt istasyonlarında meydana gelen kaçaklar, yalnızca ekonomik kayıplara değil aynı zamanda çevresel felaketlere ve can güvenliğine yönelik ciddi tehditlere yol açıyor. Yangın riski, yer altı su kirliliği gibi pek çok tehlikeyi beraberinde getiren bu sorun, artık geleneksel yöntemlerle değil ileri teknoloji çözümleriyle kontrol altına alınıyor. Biz de bu kritik konuyu derinlemesine ele almak ve çözüm yollarını öğrenmek için İnterpet Elektronik Çözümler ve Endüstriyel Projeler Sorumlusu Remzi Özer ile Elektronik Hat Kaçak Dedektörü (ELLD) sistemi hakkında kapsamlı bir röportaj gerçekleştirdik.

Öncelikle sizi ve firmanızı tanıyabilir miyiz?

Ben Remzi Özer. Yaklaşık 20–21 yıldır bu akaryakıt sektörünün içindeyim. İnterpet’e gelene kadar otomasyon firmalarında, akaryakıt tesisat firmalarında, dispanser üreticilerinde görev aldım. 2018 yılında ise İnterpet’te çalışmaya başladım. İnterpet’de Elektronik Çözümler ve Endüstriyel Projeler sorumlusu olarak görev yapıyorum.

Firmamızın ithal ettiği elektronik cihazların montajı, kurulum öncesi kontrolleri, kurulumları ve satış sonrası hizmetleri gibi süreçlerinin yanında, 7/24 hizmet veren çağrı merkezimizin yönetimi de yine üstlendiğim görevler arasında. Çağrı merkezindeki arkadaşlarımla birlikte bu hizmetleri en iyi şekilde sunmaya çalışıyoruz.

İnterpet, sektörde 35 yıldır faaliyet gösteriyor. Başlangıçta ekipman tedariği ve üretim faaliyetlerini yürüten firmamız, bugün OPW ve Franklin Electric Fueling Systems gibi dünyanın iki büyük markasının distribütörlüğünü üstlenerek, sektörde ekipman tedarikinde önemli bir yere geldi. Bununla birlikte sadece ekipman teminiyle kalmıyor, sahada uygulama hizmetlerini de doğrudan biz gerçekleştiriyoruz.

“TÜRKİYE’DE ELLD SİSTEMİ 2015’TEN BERİ KULLANILIYOR AMA SON YILLARDA İHTİYAÇ DAHA DA ARTTI”

Elektronik hat kaçak dedektörü nedir? Ne işe yarar?

Elektronik hat kaçak dedektörü aslında yıllardır, Avrupa ve Amerika’da kullanılan bir sistem. ELLD dediğimiz bu sistem Franklin Electric Fueling Systems’a ait, patentli bir yazılıma sahip. Basınçlı sistemle çalışan, yani dalgıç pompayla yakıt ikmali yapılan istasyonlarda, hatların kontrolünü sağlayan bir sistemdir. Bu sistem, saatte 0.38 litre hassasiyetle boru hatlarında sızıntı olup olmadığını denetleyebilir.

Sistem oldukça hassas. Borulardaki ya da filtrelerdeki çok küçük terlemeleri bile tespit edebiliyor. Mevcut durumda kullanılan mekanik dedektörler bu kadar hassas değil. Türkiye’de ELLD sistemi 2015’ten beri kullanılıyor ama son yıllarda ihtiyacı daha da arttı. Bodrumu olan istasyonlarda, suya yakın bölgelerde, dere yataklarında veya deniz kenarındaki istasyonlarda bu sistemin kullanılması büyük önem taşıyor ve kimi durumlarda zorunluluk haline geliyor.

ELLD (Elektronik Kaçak Tespit Sistemi) ile geleneksel dedektörler arasındaki en önemli fark nedir?

Geleneksel, yani mekanik dedektörler belirli bir basınç aralığında çalışan sistemlerdir. Bu sistemlerde hat basıncı belirli bir seviyenin (yaklaşık 0.7 bar) altına düştüğünde dedektör devreye girer ve hattı kısıtlar. Burada önemli bir nokta, dedektörün hattı tamamen kapatmak yerine sadece kısıtlamasıdır. Basınç bu seviyenin altına düşene kadar ise hatta herhangi bir kaçak olup olmadığına bakmaz. Kullanıcı ancak sistem kısıtlandığında kaçak olabileceğini anlar ve buna göre aksiyon alır. Ancak yoğun istasyonlarda bu durum anlaşılmaz olabilir çünkü 0.7 bar’a düşmek zaman alır. Bu nedenle kaçak olsa bile bu sistemle tespit edilemeyebilir.

Elektronik dedektör (ELLD) ise tamamen farklı çalışır. Her yakıt satışından sonra ve satışın olmadığı her 45 dakikada bir hattı sürekli test eder. Bu testler yalnızca mekanik dedektörde olduğu gibi 11.4 L/saat seviyesinde değil, 0.38 L/saat’e kadar hassas testlerle gerçekleştirilir. Bu testler sırayla yapılır ve kullanıcıdan herhangi bir müdahale gerektirmez.

ELLD’nin bir diğer önemli avantajı da sistemde hava olup olmadığını tespit edebilmesidir. Mekanik dedektör hattaki havayı algılayamaz, çünkü sadece basınca duyarlıdır. Hat basıncı pistonunu kaldırabiliyorsa sistem çalışır; kaldırmıyorsa çalışmaz. Ancak elektronik dedektör hattı tanımlama sürecinde hava olduğunu algılayabilir ve “bu hattı öğrenemiyorum” diyerek kullanıcıyı uyarır.

‘ELEKTRONİK DEDEKTÖR, YASAL BİR ZORUNLULUK OLMASA DA KULLANILMALIDIR’

ELLD sistemleri hangi istasyonlarda kullanılmalı?

Bize sorarsanız her istasyonda kullanılmalı. Tanktan yakıt ikmalinin dalgıç pompalar vasıtası ile yapıldığı basınçlı hatla çalışan tüm istasyonlarda bu sistemin olması gerekir. Çünkü küçük bir kaçak bile hem ekonomik kayıplara hem de çevresel zararlara yol açar. Elektronik dedektör, yasal bir zorunluluk olmasa da kullanılmalıdır. Bu sadece bizim ürünümüz olduğu için değil, çevre ve güvenlik açısından da çok önemli.

Örnek verecek olursak; Bir alarm sistemini evimize kurarken hırsız geldiği için değil, gelirse haberimiz olsun diye kurarız. Aynı şekilde, bir istasyonda kaçak yok diye elektronik dedektör almamak doğru bir yaklaşım değildir. Bu sistem mekanik dedektöre göre 30 kat daha hassas çalışıyor ve artık maliyet açısından da erişilebilir bir seviyede.

ELLD sahip olduğu patentli “AUTO-LEARN®” (akıllı öğrenme) teknolojisine dayanır. Kurulum esnasında sistem; simüle edilen bir kaçak üzerinden kendini kalibre eder ve hattı öğrenir. Öğrenme tamamlandıktan sonra en küçük bir kaçak veya sapmayı bile tespit eder. Bu, mekanik dedektörle mümkün değildir.

Mekanik sistemler kolayca kandırılabilir. Örneğin kullanıcı tabancayı yerine koyup tekrar çalıştırdığında sistem tekrar çalışır. Böylece sanki kaçak yokmuş gibi görünür. Oysa kaçak devam eder. Elektronik sistem ise bu şekilde kandırılamaz. Eğer sistemde 11.4 L/saat (yaklaşık 3 galon/saat) gibi bir kaçak varsa –ki bu endüstri standardı tarafından kabul edilemez bir değerdir– sistem dalgıcın çalışmasına dahi izin vermez. Yani baştan sistemi kapatır ve kaçak giderilmeden çalışmasına müsaade etmez.

Elektronik dedektör, satış anında mutlaka 11.4 L/saatlik brüt sızıntı testini geçmek zorundadır. Ayrıca ayda bir kez 0.76 L/saat ve yılda bir kez 0.38 L/saat sızıntı testlerini geçmesi gerekir. Bu değerler uluslararası endüstri standartlarına uygundur. Her hattın bu testleri başarıyla geçmesi zorunludur.

Eskiden elektronik dedektörler pahalı olduğu için Türkiye’de yaygın değildi. Avrupa ve Amerika’da yaygın olmasına rağmen bizde “zaten mekanik var, yeterli” gibi bir düşünce hakimdi. Maliyetleri yüksek bulunuyordu. Ancak artık her şey değişti. İstasyonlar gelişti, çevre standartları ve yasalar da buna paralel olarak yenilendi. Daha önce zorunlu olmayan uygulamalar artık yasal zorunluluk haline geldi. Ayrıca Franklin’in çıkarttığı yeni EVO-LLD sistemi ile maliyetler çok makul seviyelere geldi.

Bu nedenle ELLD sistemlerinin yaygınlaşmasını bekliyoruz ve bu konuda umutluyuz.

“SİSTEMİN 7/24 HAT KONTROLÜ YAPMASI ÇEVRESEL AÇIDAN BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR”

Çevre güvenliği açısından neden bu kadar önemli?

ELLD sisteminde en büyük avantaj hassasiyetidir. Örneğin, mekanik dedektörler yalnızca 11.4 litre/saat düzeyindeki kaçakları algılayabilirken, ELLD ise; 0,38Lt/Saat hassasiyetle hatları test eder. Mekanik kaçak dedektörlü sistem yıllarca kontrol edilmeden çalışabilir ve bu süreçte kimse o sistemin işleyip işlemediğini kontrol etmeyebilir. Elektronik dedektör (ELLD) ise bu konuda çok daha ileri bir noktada. Sistemin 7/24 hat kontrolü yapması ve mekanik dedektöre göre 30 kat daha hassas olması, çevresel açıdan büyük önem taşıyor.

Çünkü oluşan en küçük bir kaçak bile doğrudan toprağa, denize veya dere yataklarına karışarak ciddi kirliliklere neden olabilir. Özellikle istasyonun bodrum katı varsa, oraya sızacak yakıt çok daha büyük zararlara yol açar. Sonuçta burada kontrol edilen madde yakıt; toprağa sızdığında doğayı kirletiyor. O yüzden, eğer çevreyi koruyabilecek bir sistem varsa, bu sistemin mutlaka kullanılması gerekiyor. Hepimiz çevre için bir şeyler yapıyoruz; ağaç dikiyoruz, yeşili savunuyoruz. Ancak en önemlisi, kirletmemek. Türkiye’de artık eski emişli sistemler değil, basınçlı sistemler kullanılıyor. Ve bu sistemlerde en küçük bir kaçakta bile toprak kirliliği riski oluşur.

Bu yüzden istasyonlar canlı bir organizma gibi sürekli çalıştığı için, bu süreçlerin de sürekli denetlenmesi ve kayıt altına alınması gerekiyor. Elektronik dedektör kullanılan istasyonlarda konsoldan son bir aylık, üç aylık hatta yıllık test raporları alınabiliyor. Mekanik dedektörlerde böyle bir raporlama mümkün değil. TSE (Türk Standardı Enstitüsü) de artık eğer elektronik dedektör kullanılıyorsa, onun test raporlarını talep ediyor. Mekanik sistem kullanılıyorsa da bu sistemin gerçekten çalıştığına dair bir rapor isteniyor. Bu raporu da ancak bu testi yapmaya akredite bir kuruluşun yapması halinde kabul ediyor.

Mekanik dedektörler yaklaşık 30-35 yıllık bir teknolojiye dayanıyor ve günümüze kadar hiç değişmedi. Sadece basınca duyarlı bir mekanik bir sistem ile çalışıyor. Buna karşılık elektronik dedektörler sürekli gelişiyor. Özellikle Franklin Electric Fueling Systems sisteminde kullanılan otomatik öğrenme (AUTO-LEARN®) teknolojisi sayesinde sistem, herhangi bir insan müdahalesine gerek duymadan hattı kendisi öğreniyor. Hat uzunluğu, çapı, dirsek sayısı gibi hiçbir veriyi girmiyorsunuz. Sistem bu bilgileri kendisi çıkarıyor. Öğrendiği veriler üzerinden kaçak olup olmadığını analiz ediyor. Bu sayede sistemin manipüle edilmesi de mümkün olmuyor.

Kısaca söylemek gerekirse, elektronik dedektör sadece kaçakları tespit etmekle kalmıyor; sistemin doğru çalışıp çalışmadığını da denetliyor ve bunu raporluyor. Hatta yakın gelecekte yapay zekanın bu sistemlere entegre edilmesi de bekleniyor. Şu an yapay zekadan ziyade yazılım tabanlı bir otomatik öğrenme söz konusu, ancak teknoloji hızla ilerliyor.

Eskiden ELLD sistemleri maliyet açısından pahalıydı. Öyle ki yalnızca bu dedektörü alsanız bile, tank otomasyon konsolunun tamamını almak zorundaydınız. Bu da maliyetleri oldukça yükseltiyordu. Ancak artık sadece ELLD için özel olarak geliştirilen Evo-LLD cihazı ile maliyetler makul seviyelere düştü. Bu cihaz sadece hat kaçak dedektörü olarak çalışıyor. Paketler 2 hatlık, 3 hatlık, 4 hatlık olarak satılıyor. Bu da mekanik dedektöre kıyasla ELLD sistemini daha ekonomik ve ulaşılabilir hale getiriyor.

Şu anda Türkiye’de yaklaşık 12.500 akaryakıt istasyonu olduğunu düşünürsek, neredeyse her mahallede bir istasyon var. Bu istasyonların potansiyel bir tehlike kaynağı olduğunu unutmamalıyız. Kaçaklar erken tespit edilmezse, bu yerler birer bomba etkisi yaratabilir. Özellikle benzin buharı çok tehlikelidir; görünmez ama likit hacminin 10-20 katı buhar üretir ve bu buhar çok düşük sıcaklıklarda bile parlayabilir. Elektronik sistemlerin avantajı burada devreye giriyor. 7/24 izleme yapılabiliyor. İnternete bağlı bir sistem sayesinde, alarm durumu oluştuğunda sistem otomatik olarak dalgıcı kapatıyor ve kaçak giderilmeden tekrar çalışmasına izin vermiyor.

‘ÖZELLİKLE HAT KAÇAK TESPİT SİSTEMLERİNDE ELLD, EN GELİŞMİŞ OLAN SİSTEMDİR’

Son olarak eklemek istedikleriniz var mı?

İnterpet olarak misyonumuz, sektöre gerçekten fayda sağlayan, kullanılabilir ürünler getirmek. ELLD sistemi dünyada zaten var olan bir teknoloji. Biz bunu ülkemizde de yaygınlaştırmak için çalışıyoruz. Daha önce sizinle de konuştuğumuz MIDAS – yanlış dolum engelleme sistemi örneğinde olduğu gibi, 2015’te tanınmayan bir üründü ama bugün sahada 2000 adetten fazla kurulu ünite var ve bugüne kadar sıfır hata ile çalıştı. Aynı güveni ELLD sisteminden de alıyoruz. Kaçak varsa sistem bildirir, yoksa yok der. Bu çok net ve doğruluk oranı çok yüksek bir sistem.

Ayrıca manipüle edilememesi de çok büyük bir avantaj. İnsan müdahalesine gerek duymadan tüm testleri yapıyor olması, kurlumun başında mevcut hat ile öğrenme yapabiliyor olması, raporlanabilir olması öne çıkan özellikleridir. Özellikle hat kaçak tespit sistemlerinde ELLD, en gelişmiş olan sistemdir. Lisanslı yazılımlar sayesinde istediğimiz an geçmişe dönük verileri alabiliyoruz. Üstelik sadece ürünü kurmakla kalmıyoruz, 7/24 hizmet veren çağrı merkezimizle alarm yönetimi ve raporlama desteği de sağlıyoruz. Bu da İnterpet farkını ortaya koyuyor.