Türkiye otogaz piyasasýnda son yýllardaki fiyat seyrinin, dünya piyasalarýyla paralelliði dikkat çekiyor. LPG Piyasasý Kanunu uyarýnca, LPG piyasasýnda fiyatlarýn, eriþilebilir dünya serbest piyasa koþullarýna göre oluþmasý gerekiyor. Türkiye açýsýndan en makul ve ekonomik eriþilebilir dünya serbest piyasa fiyatý ise Cezayir Sonatrach fiyatý olarak biliniyor. Bu piyasadaki fiyat geliþimi ile Türkiye otogaz piyasasýndaki pompa fiyatlarýnýn geliþimi büyük bir paralellik gösteriyor.

Ýndirim ve artýþlar aynen yansýyor

2007 yýlýnýn Ocak ayýnda ton baþýna 704,65 TL olan Sonatrach fiyatýnýn Ocak 2008'de yüzde 41,77 artýþla 999,03 TL'ye yükseldiði görülüyor. Ayný dönemde EPDK gelir payýndaki artýþý ve ÖTV'deki 137 TL/Ton'luk artýþa raðmen Türkiye'de bir litre otogazýn ortalama pompa fiyatýnýn ise 1,43 TL'den 1,73 TL'ye çýktýðý görülüyor. Bu da iç piyasadaki artýþýn yüzde 21 olduðu anlamýna geliyor.

2008 Ocak ayýndan, 2009 Ocak ayýna kadar geçen bir yýllýk sürede ise Sonatrach fiyatlarýnýn 999,03 TL'den 502,95 TL'ye düþtüðü görülüyor. Ayný dönemde Türkiye otogaz pazarýndaki ortalama pompa fiyatlarýnýn da litrede 1,73 TL'den 1,59 TL'ye düþtüðü görülüyor.
2009 Ocak ayý ile içinde bulunduðumuz 2010 yýlý Ocak aylarý arasýndaki geliþme de farklý deðil. Cezayir'deki Sonatrach piyasasý ile Türkiye otogaz piyasasýndaki fiyat geliþimi yine büyük bir paralellik gösteriyor. Buna göre söz konusu dönemde Sontrach fiyatý 502,95 TL'den 994,58 TL'ye çýkarken, otogazýn ortalama pompa fiyatý 1,59'dan 1,97'ye çýkýyor. Yani Sontrach fiyatý yaklaþýk yüzde 98 artarken, ayný dönemde ÖTV'de 28 kuruþluk büyük bir artýþla birlikte otogazýn ortalama litre fiyatý yaklaþýk yüzde 24'lük bir artýþ gösteriyor.

Kanun ne diyor?

LPG Piyasasý Kanunu uyarýnca fiyatlarýn, eriþilebilir dünya serbest piyasa koþullarýna göre oluþmasý gerekiyor. Kanunun ilgili hükmü þöyle:

LPG alým satýmýnda fiyatlar, eriþilebilir dünya serbest piyasa koþullarýna göre oluþur.

Rafineriler ve daðýtýcýlar, lisanslarý kapsamýnda yaptýklarý piyasa faaliyetlerine iliþkin fiyatlarý, eriþilebilir dünya serbest piyasalarýndaki fiyat oluþumunu dikkate alarak, tavan fiyatlar olarak Kuruma bildirirler.

Ancak, LPG piyasasýnda faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kýsýtlama amacýný taþýyan veya bu etkiyi doðuran veya doðurabilecek nitelikte anlaþma veya eylemlerin piyasa düzenini bozucu etkiler oluþturmasý halinde, gerekli iþlemlerin baþlatýlmasýyla birlikte, her seferinde iki ayý aþmamak üzere, faaliyetlerin her aþamasýnda, bölgesel veya ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan fiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin alýnmasýna Kurum yetkilidir. Belirli bölgelere ve belirli amaçlara yönelik olarak fiyatlara müdahale edilmeksizin kullanýcýlarýn desteklenmesinin usûl ve esaslarý ile miktarý Bakanlýðýn teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararý ile belirlenir.